الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

609

دائرة المعارف فقه مقارن ( فارسى )

بود و بدين جهت به سرعت به آن اقبال شد . آشرى افزون بر قانون نامهء معروفش ، شرحى بر بخش‌هايى از تلمود نگاشت و توسافوت مجزايى براى برخى رساله‌ها تدوين كرد . ششم . ارباعا طوريم مهم‌ترين قانون نامه‌اى كه پس از كتاب ابن ميمون تدوين شد ارباعا طوريم ( معروف به طور ) اثر يعقوب بن آشر فرزند آشرى است . او گرچه در سبك كتابش از ميشنه تورا الگو گرفت ، كتابى مستقل و انديشه‌هاى نو بنياد گذاشت . از زمان ابن ميمون تا زمان تدوين طور ( حدود 1340 م ) به دليل گسترش مطالعات در باب شريعت ، كمتر مطلبى را مىشد يافت كه اختلاف آرا بدان راه نيافته باشد . از اين رو لازم بود كتابى كه در مسائل جديد رأى قاطع را صادر كند تدوين گردد . طور تا دو قرن بعد ، يعنى آنگاه كه شولحان عاروخ ، تدوين شد كتاب مرجع شريعت يهودى بود . ترتيب مطالب طور به عنوان معيار در آثار بعدى پذيرفته شد . ارباعا طوريم به معناى « چهار رديف » است كه از آيات كتاب مقدّس ( خروج 28 : 17 ) گرفته شده است . چنان كه از نام كتاب پيداست وى كتاب را به چهار بخش يا رديف تقسيم كرده است . نخستين رديف اورح حييم « 1 » ( طريق زندگى ) نام گرفته است و قوانين روز شنبه ، اعياد ، دعاهاى روزانه و . . . را در بر دارد . دومين رديف يوره دعا « 2 » است كه به غذاهاى حرام و حلال و نيز نذرها و مقرّرات طهارت مربوط مىشود . رديف سوم ، اوِن هاعَزِر ، « 3 » به ازدواج ، طلاق ، روابط جنسى و موارد مشابه مىپردازد . در رديف چهارم ، يعنى حوشن هميشپاط « 4 » قوانين مدنى و جزايى ، ارث ، مالكيّت و غيره بررسى شده است . كتاب طور حتى در زمان زندگانى خود ربّى يعقوب قانون نامهء معيار شد و جانشين بسيارى از آثار ديگر گشت . « 5 » هفتم . شولحان عاروخ « 6 » در اواخر سدهء پانزدهم ، يهوديان از اسپانيا و پرتغال اخراج شدند و اين امر باعث پراكندگى ايشان در سرزمين‌هايى مانند تركيه ، هلند ، آسياى صغير ، فلسطين و . . . شد . اين مسأله باعث پديد آمدن عرف‌هاى جديد و كاهش نيروى سنّت شد . از اين رو لازم بود كه نظام شرعى از نو احيا و پابرجا شود . يوسف قارو ، اهل صفد ، عالم و عارف بزرگ يهودى به انجام اين كار همت گماشت . او در آغاز كتاب بيت يوسف را نوشت كه در ظاهر شرح طور ولى در واقع اثرى مستقل بود . اين اثر حاصل بيست سال بررسى

--> ( 1 ) . Orah Hayyim ( 2 ) . Yoreh Deah ( 3 ) . Even HaEzer ( 4 ) . Hoshen HaMishpat ( 5 ) . M . E . , op . cit . , p . 645 - 647 , . به نقل از : ساختار حقوق يهود ، ص 106 - 103 . ( 6 ) . شولحان عاروخ چنان كه خواهد آمد در اصل به معناى « سفرهء مرتب » است و در اينجا اشاره به نوشتهء يكى از علماى يهود به نام « يوسف قارو » است كه نظام شرعى يهود را بر اساس عرف‌هاى جديد تنظيم و مرتّب ساخت .