الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
595
دائرة المعارف فقه مقارن ( فارسى )
اين سفر از شيوهء قربانى براى گناهان ، به ويژه گناهان كاهنان ، سخن مىگويد همچنين احكام خوردنىهاى پاك و ناپاك و روز شبات ( شنبه ) و . . . در اين سفر آمده است . در عبرى اين سفر را « وَييقرا » « 1 » مىنامند كه از كلمهء اوّلِ سفر ( و . . . خواند ) گرفته شده است . عمدهء احكام شرعى اين سفر را در بابهاى 5 ، 18 تا 21 ، 24 تا 25 و 27 مىتوان يافت كه عمدتاً به انواع جرايم جنسى ، دزدى ، قسم دروغ ، غصب ، بىعدالتى در قضاوت ، جادوگرى ، كفرگويى ، قتل و صدمات بدنى و وقف مربوطاند . 4 / يك ) سفر اعداد : روايت آوارگىِ بنى اسرائيل در سينا ، سرشمارى اين قوم ، اعياد و قربانىها و برخى از احكام شرعى و حقوقى از محتويات اين سفر است . نام عبرى اين سفر « بَميدبار » « 2 » ( « در بيابان » ) است ، كه كلمهاى است برگرفته از آيهء اوّل سفر . مطالب حقوقى اين سفر عمدتاً در بابهاى 5 ، 6 ، 27 ، 35 و 36 آمده است . برخى از احكام حقوقى اين سفر عبارت است از : جبران خسارت و نيز داورى ايزدى ( اردالى ) براى زنانى كه دربارهء آنان گمانِ زنا رفته است ، قتل عمد و غير عمد ، مجازات قتل و شهرهاى پناهگاه ، احكام نذيرهها و نذر ، ارث و . . . 5 / يك ) سفر تثنيه : اين سفر به تكرار احكامى كه در اسفار پيشين آمده ، و نيز به تاريخ بنى اسرائيل تا رحلت موسى مىپردازد . در عبرى آن را « دِواريم » ، « 3 » به معناى « سخنان » ، مىگويند كه مأخوذ است از آيهء اوّل سفر . در اين سفر احكام شرعى بسيارى را به ويژه در بابهاى 15 تا 25 مىتوان مشاهده كرد . برخى از احكام حقوقى اين سفر بدين قرار است : آداب قضاوت ، شهرهاى پناهگاه و مقرّرات آن ، مجازات بتپرستى ، شرايط شهادت در دادگاه ، اجراى قسامه در صورت پيدا شدن مقتولى كه قاتلش معلوم نيست ، مجازات پسر لجوج و سركش ، و چگونگى به دار آويختن مجرم ، قوانين راجع به جرايم جنسى ، مجازات تازيانه ، حيوانات حلال گوشت ، سال انفكاك ، نكاح و طلاق و . . . دوم . تورات و قانون نامههاى معاصر آن اگر يهوديّت را به عنوان يك « نظام حقوقى » بنگريم ، بد نيست كه آن را با نظامهاى حقوقى همسايه و هم عصرش مقايسه كنيم . در منطقهاى كه يهوديت در آن در حدود 1300 ق م ظهور و بروز يافت - يعنى در خاور نزديك باستان و در تمدنهاى بين النهرين - پيشتر قانون نامههاى مهمى وجود داشته است . قديمترين قانون نامهاى كه به دست آمده عبارت است از قانون نامهء اورنَمو « 4 » كه مجموعهاى از قوانين سومرى مربوط به 2100 سال قبل از ميلاد است . قوانين ديگر اين منطقه عبارتاند از قوانين اشنونا « 5 » ( حدود 1900 ق م ) در اكد ، قوانينِ
--> ( 1 ) . va - Yikra ( 2 ) . Bamidbar ( 3 ) . Devarim ( 4 ) . Urnammu ( 5 ) . Eshnunna