حال سؤال اساسى اين است كه چه كسانى از فرمانروايان دنيوى برخوردار از مقام تشريع هستند ؟ در پاسخ مىگوييم : بر اساس آيين مسيحيّت كنونى فرمانروايانى برخوردار از چنين مقامى هستند كه ولايت عالى داشته باشند و آن ولايت از ديگرى ناشى نشده باشد مانند پادشاه ، امير و رئيس جمهور قانونى ، به خلاف فرمانده ارتش و استاندار و ساير كسانى كه ولايتشان اصلى نيست . « 1 » همچنين اين مقام از آنِ كسانى است كه بالاصاله اعمال ولايت مىكنند ، و اگر اتفاقاً تحت ولايت شخص ديگرى قرار گيرد ، آن والى اعلى مىتواند شرايع وى را تنقيح يا ابطال كند و از اين قبيل است شرايع مدنى اميران تيولدار ( Feodary ) ؛ زيرا فرمانروايى كه آن زمين را تيول وى ساخته است ، مىتواند شرايع او را تنقيح يا ابطال كند ، همان‌طور كه پاپ مىتواند شرايع اسقف يا شوراى اقليمى يا رئيس راهبان رسمى را تنقيح يا ابطال كند . « 2 » واژه‌نامه اسقف : به وكيل و مباشر امورات خلق گفته مىشود . در عهد جديد ، لفظ « شيخ » و « قسّيس » و « شبان » نيز به همين معناست تنها تفاوت در اين است كه « اسقف » بر خود منصب نيز اطلاق مىشود ، ولى « قسّيس » يا « شيخ » يا « شبان » به شخصِ مباشرِ تكاليف مجمع يهودى گفته مىشود . بر همين اساس « پُطرس » مسيح عليه السلام را شبان و اسقف ، خطاب كرده و پُولس حوارى ، پس از ذكر صفات و خصايل اسقف ، مسيح عليه السلام را نمونهء اعلى و اعظم آن دانسته است . « 3 » « اسقف اعظم » به اسقفى گفته مىشود كه بر ساير اسقف‌هاى يك ناحيه رياست دارد . « 4 » اميران تُيُولدار : به رئيس قوم و يا شيخ و پيشواى قوم « امير » گفته مىشد و « تُيُول » به مِلك و زمينى گفته مىشد كه از طرف پادشاه به برخى از رجال مملكتى واگذار مىشد تا مستمرّى خود را از آن وصول كنند و به آن شخص « تُيُولدار » مىگفتند . « اميران تُيُولدار » به فرماندهانى گفته مىشد كه از چنان مِلكى برخوردار بودند . « 5 » بِنِديكت : اسم عدّه‌اى از پاپهاست و « بنديكت 14 » ( 1740 - 1758 ) در رونق دادن كليساهاى شرقى همّت گذاشت و در راه اتحاد ، گام برداشت . « 6 » پاپ : پدر و رئيس روحانى پيروان مذهب كاتوليك را پاپ مىگويند كه مقرّ او در واتيكان ( رم ) است « 7 » ( و مطابق آنچه در متن آمده به او « اسقف رُم » گفته مىشود ) .

--> ( 1 ) . ر . ك : فتاواى ذمى ، شمارهء 79 به بعد . ( 2 ) . ر . ك : مختصر اللاهوت ، ص 114 . براى مطالعهء بيشتر در اين باب به دو منبع زير مراجعه شود : الف ) دائرة المعارف فارسى ، ص 2009 - 2008 . ب ) مجموعة الشرع الكَنَسى ، گردآورى و ترجمهء حنانيا الياس كسّاب . ( 3 ) . قاموس كتاب مقدّس ، ص 56 . ( 4 ) . فرهنگ عميد . ( 5 ) . قاموس كتاب مقدّس ، ص 108 ؛ فرهنگ عميد ، مادّهء « تيول » . ( 6 ) . المنجد ، بخش اعلام . ( 7 ) . برهان قاطع ، واژهء « پاپ » .