الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

578

دائرة المعارف فقه مقارن ( فارسى )

تشريعى برخوردارند ؟ در پاسخ مىگوييم : پاپ ، شوراى عام ، اسقفان و شوراهاى خاص ، هر يك به فراخور حال و رتبه خويش به تفصيلى كه مىآيد ، از اين حق برخوردار مىباشند . پاپ يعنى اسقف رم حق دارد براى كلّ كليسا احكام تشريعى وضع كند ؛ چنانچه در كتاب مقدّس مىخوانيم : حضرت مسيح عليه السلام به پطرس گفته است : « بره‌هاى مرا خوراك بده . . . گوسفندان مرا شبانى كن » . « 1 » روشن است مراد از « شبانى كردن » در اين عبارت مديريت و تدبير است . همچنين آن حضرت ( به پطرس ) گفته است : « آنچه را در زمين ببندى ، در آسمان بسته مىشود » . « 2 » اين سخنان كه به پطرس گفته شده است ، شامل پاپ نيز مىشود ؛ زيرا او خليفهء وى در كليساى عام رم ، بلكه اسقف اعظم و كليددار و شبان شبانان و نايب مسيح عليه السلام بر روى زمين است . امّا شوراى عام نيز مىتواند براى كلّ كليسا احكام تشريعى وضع كند ؛ زيرا آن شورا در حق تعليم و تدبير ، جانشين كليساست ، پس بايد براى كلّ كليسا حق وضع احكام شريعت داشته باشد . ولى بايد توجّه داشت كه احكام صادرهء از اين شورا به تنهايى رسميّت ندارد مگر اينكه خود پاپ يا نايب او رياست آن را بر عهده گيرند و احكام آن را تأييد كنند ؛ زيرا شورا نمىتواند بدون جلب نظر پاپ ، جانشين كليسا شود . امّا اسقفان مىتوانند شرايعى را براى قلمروهاى خود وضع كنند ؛ زيرا چنين ولايتى براى اتقان مديريت قلمروهايشان ضرورت دارد . از جملهء مؤيدات اين امر عبارتى است از كتاب اعمال رسولان كه دارد : « پس نگاه داريد خويشتن و تمامى آن گله را كه روح القدس شما را بر آن ، اسقف ، مقرر فرمود تا كليساى خدا را رعايت كنيد » . « 3 » و اين ولايت را اسقف از طريق انتصاب مشروع به دست مىآورد ؛ ولى او حق ندارد حكمى را در مقابل شريعت پاپ وضع كند ؛ زيرا دانى بر عالى ولايتى ندارد . پس نمىتواند چيزى را كه با شريعت عام مخالف باشد يا از قوت آن بكاهد ، مقرّر دارد . همچنين اگر اسقف ، احكام و مقرّراتى را پس از استماع نظرات گروه كليسايى خود ، بدون تشكيل شورا وضع و ابلاغ نمايد ، اين احكام على الاصح از ابديت برخوردار است و مانند اين است كه براى آنها شورا تشكيل داده باشد ، همانطور كه بِنِديكت 14 در سينود شبانى خود ( كتاب 13 ، فصل 5 ، شمارهء 1 ) گفته است . اسقفان اعظم و پاتريارك‌ها نمىتوانند براى قلمروهاى سوفرگان‌ها ( Suffragan ) يعنى اسقفى كه تحت ولايت اسقفان اعظم يا پاتريارك‌ها قرار دارد ) شرايعى وضع كنند ؛ زيرا آنان حقيقتاً رئيس قلمروهاى مذكور نيستند ، هر چند حق دارند شكايت‌هايى را كه به آنان احاله مىشود ، به طور مشروع استماع كنند و آنها را فيصله دهند . امّا شوراهاى خاص مىتوانند احكام تشريعى را براى كل اقليم وضع كنند ؛ زيرا همان‌طور كه هر فردى از اسقفان مىتواند احكامى را براى قلمرو خود وضع كند ،

--> ( 1 ) . انجيل يوحنا ، 21 : 16 - 15 . ( 2 ) . انجيل متّى ، 16 : 19 . ( 3 ) . كتاب اعمال رسولان ، 20 : 28 .