الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

569

دائرة المعارف فقه مقارن ( فارسى )

بنابراين هرگاه در عرف عقلاى امروز احكامى وضع شود كه در سابق نبوده هرگز نام احكام امضايى بر آن نمىتوان گذاشت و اعتبار شرعى ندارد مگر اينكه به طور قطع مشابه احكامى باشد كه در زمان شارع مقدّس بوده و مورد امضا قرار گرفته باشد . 5 . احكامى كه از عمومات و اطلاقات ادلّه و قواعد كلّى شرع براى موضوعات مستحدثه استنباط مىشود ممكن است احكام امضايى باشد يا تأسيسى . بستگى به قواعد و عمومات و اطلاقاتى دارد كه آن حكم از آن استفاده شده است ؛ هرگاه آن عمومات و اطلاقات و قواعد جنبهء تأسيسى داشته ، فروع مستنبط از آن نيز تأسيسى است و اگر جنبهء امضايى داشته ، فروع آن نيز امضايى است . 6 . تقسيم احكام به تأسيسى و امضايى منحصر به احكام فقهى نيست ، بلكه قواعد اصولى مانند حجيّت خبر واحد و ظواهر الفاظ و اصول عمليّهء چهارگانه و مانند آن را نيز شامل مىشود ، حتّى قواعد فقهى كه برزخى است ميان مسائل اصولى و مسائل فقهى ؛ مانند قاعدهء « لا ضرر » و قاعدهء « تجاوز » و « فراغ » و « قرعه » و مانند آنها نيز در اين تقسيم ( تقسيم به تأسيسى و امضايى ) داخل است . * * * منابع و مآخذ 1 . اصطلاحات الاصول ، آية اللَّه مشكينى ، دفتر نشر الهادى ، چاپ ششم ، 1374 ش . 2 . الاصول العامّة للفقه المقارن ، محمّد تقى حكيم ، مؤسّسهء آل البيت ، چاپ دوم ، 1390 ق . 3 . أنوار الهداية ، امام خمينى قدس سرّه ، مؤسّسهء تنظيم و نشر آثار امام خمينى قدس سرّه ، 1415 ق . 4 . أجود التقريرات آية اللَّه خويى ، ( تقريرات آية اللَّه نايينى ) ، انتشارات مصطفوى ، 1368 ق . 5 . بحار الأنوار ، علّامه محمّد باقر مجلسى ، مؤسّسة الوفاء ، بيروت ، چاپ دوم ، 1403 ق . 6 . تذكرة الفقهاء ، علّامهء حلّى ، مكتبة الرضويّة لإحياء الآثار الجعفريّه . 7 . جامع المقاصد ، محقق كركى ، مؤسّسهء آل البيت ، چاپ اوّل ، 1411 ق . 8 . جواهر الفقه قاضى ابن براج ، تحقيق ابراهيم بهادرى ، جامعهء مدرّسين ، چاپ اوّل ، 1411 ق . 9 . خيارات ، سيّد مصطفى خمينى ، مؤسّسهء تنظيم و نشر آثار امام خمينى قدس سرّه ، 1418 ق . 10 . الكافى ، أبو جعفر محمّد بن يعقوب كلينى ، دار صعب - دار التعارف ، بيروت ، چاپ چهارم ، 1401 ق . 11 . كنز العمّال ، على متقى هندى ، مؤسّسة الرسالة ، بيروت ، چاپ پنجم ، 1405 ق . 12 . مسالك ، شهيد ثانى ، مؤسسة المعارف الاسلاميه ، چاپ اوّل ، 1416 ق . 13 . مستدرك ، حاكم نيشابورى ، دار المعرفة ، 1406 ق . 14 . منتقى الاصول ، محمّد حسين روحانى ، چاپخانهء امير ، 1413 ق . 15 . وسائل الشيعة ، شيخ حرّ عاملى ، طبع دار الكتب الاسلاميّه .