3 . آيات قرآن كريم آيهء نَفْر : از جمله آياتى كه براى ضرورت تقليد به آن استناد شده است آيهء نَفْر است . خداوند متعال مىفرمايد : « فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ » « 1 » استدلال به آيهء مزبور به اين نحوست كه اوّلًا بدليل ( لو لا ) ى تحضيضيه ، نَفْر واجب است و ثانياً : تفقّه در دين واجب است چون نتيجهء نَفْر است ( لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ ) . ثالثاً : هدف تفقه و انذار ، برحذر داشتن افرادى است كه كوچ نكرده‌اند ( لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ ) و از آنجا كه آيه مطلق است ، مىفهميم حذر كردن به دنبال انذار نيز مطلقاً واجب است هر چند براى منذَرين علم حاصل نشود . « 2 » پيرامون دلالت آيه بر مقصود ، اشكالاتى شده است كه در كتاب‌هاى فقه و اصول ، همراه با پاسخ‌هاى آن آمده است . آيهء ذكر : از ديگر آياتى كه براى ضرورت تقليد مورد استناد قرار گرفته است ، آيهء ذكر است . خداوند متعال مىفرمايد : « فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ » . « 3 » * دلالت آيهء شريفه به اين نحوست كه ظاهر از وجوب سؤال اين است كه به جواب آن عمل كنند و گرنه سؤال نمودن لغوست . بنابراين ، آيهء شريفه دلالت مىكند كه افراد ناآگاه در مقام عمل بايد به عالم و متخصّص مراجعه كند و اين همان تقليد است . « 4 » « آمدى » مىنويسد : « اين آيه عام است و همهء مخاطبان را در بر مىگيرد و لذا بايد از جهت سؤال نيز عام باشد و پرسش از هرچه را كه نمىداند بگيرد كه از جمله آنها فروعات دينى است » . « 5 » برخى از معاصران اهل سنّت براى جواز تقليد به اين آيه استشهاد كرده‌اند : « « وَ لَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَ إِلى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ » ؛ اگر ( در حوادث پيش آمده ) آن را به پيامبر و پيشوايان - كه قدرت تشخيص كافى دارند - بازگردانند ، از ريشه‌هاى مسائل آگاه خواهند شد » . « 6 » جملهء « لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ » مىرساند كه احكام را بايد به اهل استنباط كه همان مجتهدان هستند ارجاع داد و از آنها پرسيد . « 7 » ولى استدلال به اين آيه مشكل است ، چرا كه در ابتداى آيه مىخوانيم : « « وَ إِذا جاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذاعُوا بِهِ » ؛ هنگامى كه خبرى از پيروزى يا شكست به آنها برسد ، ( بدون تحقيق ) آن را شايع مىسازند » . سپس افزود : « اگر در چنين مواردى به اهل تشخيص مراجعه كنند ، آنها را آگاه خواهند ساخت » . سياق آيه پيرامون مسائل سياسى و اجتماعى و

--> ( 1 ) . توبه ، آيهء 122 . ( 2 ) . موسوعهء آية اللَّه خويى ، ج 1 ، ص 64 . ( 3 ) . انبياء ، آيهء 7 . ( 4 ) . موسوعهء آية اللَّه خويى ، ج 1 ، ص 67 . ( 5 ) . الإحكام فى اصول الأحكام ، ج 4 ، ص 451 . ( 6 ) . نساء ، آيهء 83 . ( 7 ) . المهذب فى علم اصول الفقه المقارن ( دكتر عبد الكريم نمله ) ، ج 5 ، ص 2393 .