كنار قرآن واجب نموده است . اين حديث شريف ميان اهل سنّت و شيعه متواتر است و 36 نفر از صحابه آن را نقل كرده‌اند « 1 » و به جز محدّثان اماميّه ، 180 نفر از علما و محدّثان اهل سنّت آن را آورده‌اند و در برخى از طرق نقل آن آمده كه اين حديث را پيامبر در حجة الوداع و در برخى ديگر وارد شده كه در مدينه هنگام بيمارى در اواخر عمر و در نقل سوّمى آمده كه پس از حجة الوداع در غدير خم و مطابق نقل چهارمى پس از سفر طائف فرموده است ، و اين نشان مىدهد كه پيامبر در مناسبت‌هاى مختلفى به خاطر اهميّت كتاب و عترت آن را فرموده باشد . « 2 » در هر حال در اين حديث ، نبىّ گرامى اسلام صلى الله عليه و آله تمسّك به اهل بيت را همانند تمسّك به قرآن واجب نموده و آن را عامل مصون ماندن از گمراهىها قرار داده است . همچنين در روايات ديگر ، اهل بيت عليهم السلام امان براى اهل زمين « 3 » و سفينهء نجات « 4 » معرفى شده‌اند ، كه مدارك آن در كتب برادران اهل سنّت موجود است . پاره‌اى از مناقشات نسبت به حجيّت سنّت امامان اهل بيت عليهم السلام : مهم‌ترين ايرادات بر حجيّت احاديث امامان معصوم عليهم السلام سه ايراد است : ايراد اوّل : دين در زمان رسول خدا صلى الله عليه و آله كامل شده ، چنان كه از آيهء « اكمال » استفاده مىشود : « الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي » . « 5 » و همچنين پيامبر فرمود : « ما مِنْ شيء يُقرّبكم الى الجنّة و يباعدكم من النّار إلّا و قد أمرتكم به و ما من شيء يباعدكم من الجنّة و يقرّبكم من النّار إلّا و قد نهيتكم عنه » . « 6 » بدين معنا كه همه واجبات و محرماتى كه بهشت و جهنم را در پى دارد براى شما بيان كردم . بنابراين ، نقصى در دين وجود نداشته تا سنّت امامان بخواهد آن را تكميل كند ، پس نمىتوان غير از خدا و رسول ، شخص يا اشخاصى را مدرك تشريع دانست ، زيرا التزام به آن التزام به نقص دين در زمان حيات رسول اللَّه صلى الله عليه و آله است . پاسخ : اكمال دين در زمان رسول اللَّه صلى الله عليه و آله قطعى و مسلّم است ولى بايد مقصود از اكمال را مشخص كرد . اوّلًا : اين ايراد ابتداءً به برادران اهل سنّت كه معتقد به حجيّت سنّت صحابه و حجيّت قياس و استحسان و وجود منطقة الفراغ در دين و اجتهاد الرأى در ما لا نصّ فيه هستند به وضوح وارد مىباشد . آنان نيز بايد تضادّ ديدگاه خويش را با آيهء اكمال دين ، بر طرف كنند . ثانياً : اكمال دين غير از ابلاغ دين است . دين در زمان رسول خدا صلى الله عليه و آله كامل شده است و آن چه ائمّهء

--> ( 1 ) . جامع احاديث الشيعة ، ج 1 ، ص 46 به بعد . ( 2 ) . الصواعق المحرقه ، ص 150 . ( 3 ) . همان مدرك ، ص 151 و 234 ؛ مستدرك حاكم ، ص 149 . ( 4 ) . الصواعق المحرقة ، ص 150 . ( 5 ) . مائده ، آيهء 3 . ( 6 ) . كافى ، ج 2 ، ص 74 ؛ كنز العمّال ، ج 4 ، ص 24 .