الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
43
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
امام عليه السلام در بخشهاى پيشين همين عهدنامه دربارهء وزيران به همين نكته اشاره كرد و فرمود : « إِنَّ شَرَّ وُزَرَائِكَ مَنْ كَانَ لِلْأَشْرَارِ قَبْلَكَ وَزِيراً ؛ بدترين وزراى تو كسانى هستند كه وزير زمامداران شرور قبل از تو بودهاند » . كوتاه سخن اينكه اشخاص را از سوابق آنها بايد شناخت و به ظواهر فعلى آنها كه گاه براى فريفتن زمامدران و جلب توجّه آنهاست قناعت نكرد . سپس به معيار دومى براى اين انتخاب اشاره كرده مىفرمايد : « و بر كسانى اعتماد كن كه در ميان مردم بهترين آثار نيك را گذاردهاند و در امانت دارى معروفترند » ؛ ( فَاعْمِدْ لِأَحْسَنِهِمْ كَانَ فِي الْعَامَّةِ أَثَراً ، وَأَعْرَفِهِمْ بِالْأَمَانَةِ وَجْهاً ) . به يقين قضاوت تودههاى مردم دربارهء اشخاص يكى از بهترين طرق شناسايى آنهاست . در فرمايشهاى امام ، اوايل همين عهدنامه اين جمله را داشتيم : « إِنَّمَا يُسْتَدَلُّ عَلَى الصَّالِحِينَ بِمَا يُجْرِي اللَّهُ لَهُمْ عَلَى أَلْسُنِ عِبَادِهِ ؛ براى تشخيص افراد صالح از آنچه خداوند بر زبان بندگانش ( و تودههاى مردم ) جارى مىسازد مىتوان بهره گرفت » . سپس امام در پايان اين سخن مىفرمايد : « اگر چنين كنى اين دليل بر خيرخواهى و اطاعت تو از پروردگار است ، همچنين اطاعت از كسى كه ولايت را از طرف او پذيرفتهاى ( يعنى امام و پيشواى تو ) » ؛ ( فَإِنَّ ذَلِكَ دَلِيلٌ عَلَى نَصِيحَتِكَ لِلَّهِ وَلِمَنْ وُلِّيتَ أَمْرَهُ ) . اين احتمال نيز در جملهء « لِمَنْ وُليّتَ أمرَه » هست كه منظور از آن مردم باشند ؛ يعنى دقت در انتخاب منشيان مخصوص ، نشانهء خيرخواهى در پيشگاه خدا و خيرخواهى در مورد مردمى است كه بخشى از حكومت بر آنها را برعهده گرفتهاى . يعنى اگر در انتخاب منشيان مخصوص دقتهاى لازم را از طرقى كه براى تو شرح دادم بهكار گيرى و آنها را بر اساس حسن ظن و هوشيارى شخصى