پيمان را نشكنند و به آن وفادار باشند . جملهء « إنّ عهداللَّه كان مسئولًا » برگرفته از آيهء 15 سورهء احزاب است آنجا كه مىفرمايد : « « وَلَقَدْ كانُوا عاهَدُوا اللَّهَ مِنْ قَبْلُ لا يُوَلُّونَ الْأَدْبارَ وَكانَ عَهْدُ اللَّهِ مَسْؤُلًا » ؛ با اينكه آنان قبل از اين با خدا عهد كرده بودند كه پشت به دشمن نكنند ، و عهد الهى مورد سؤال قرار خواهد گرفت ( و در برابر آن مسئول‌اند ) » . « 1 » سپس امام عليه السلام در پايان اين عهدنامه براى تأكيد و تحكيم پايه‌هاى آن مىفرمايد : « اين عهدنامه را على بن ابى طالب نوشته است » ؛ ( وَكَتَبَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ) نكته‌ها 1 . چگونگى برقرار ساختن پيمان‌ها در گذشته و حال پيمان در ميان دو قبيله يا دو گروه اجتماعى يا دو كشور هنگامى پذيرفتنى است كه از سوى همه آحاد آن دو گروه پذيرفته شود . از آنجا كه حضور همهء آنها به هنگام انعقاد پيمان عادتاً غير ممكن است بايد نمايندگانشان اين كار را به عهده گيرند . امروزه نمايندگانى كه از طريق انتخابات براى اين‌گونه مسئوليت‌ها انتخاب شده‌اند عهده‌دار عقد پيمان مىشوند و حضور آنها به منزلهء حضور جميع افرادى است كه در طرف پيمان هستند ؛ ولى در گذشته كه چنين انتخاباتى نبود رؤساى قبايل و سرشناس‌ها و افراد برجسته و معتبر آنها كه به صورت يك نوع انتخاب طبيعى در ميان آن گروه ظاهر شده بودند عهده‌دار عقد پيمان مىشدند و به همين دليل امام عليه السلام در آغاز اين پيمان‌نامه مىفرمايد : « اين پيمان مورد قبول تمام اهل

--> ( 1 ) . مسئوليت عهد بر عهدهء انسان است و اينكه در آيه آمده است عهد مسئول است به تقدير « عنه » است : ( مسؤول عنه )