الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
41
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
نسبت به قدر و منزلت ديگران جاهلتر خواهد بود » ؛ ( وَلَا يَجْهَلُ مَبْلَغَ قَدْرِ نَفْسِهِ فِي الْأُمُورِ ، فَإِنَّ الْجَاهِلَ بِقَدْرِ نَفْسِهِ يَكُونُ بِقَدْرِ غَيْرِهِ أَجْهَلَ ) . اشاره به اينكه دبيران و منشيان مخصوص بايد هم موقعيت خود را به خوبى بفهمند و هم موقعيت مخاطبان را تا بتوانند با هركس موافق موقعيتش مكاتبه كنند و نيز توان خويش را در كارها بدانند تا بتوانند توان ديگران را هم درك كنند و با حكم و درايت با مردم رفتار نمايند . از آنچه در بالا دربارهء صفات دبيران ذكر شد به خوبى استفاده مىشود كه امام عليه السلام بر خلاف آنچه در دنياى امروز و ديروز معمول بوده است همه جا بر ضوابط و ارزشها و شايستگىها تكيه مىكند ، نه بر مسائل عاطفى و روابط و دوستىها . بسيار ديدهايم افرادى كه به قدرت مىرسند دوستان و بستگان و خويشاوندان خود را در گرد خود مهرهچينى مىكنند بى آنكه ارزش و قدرت آنها را براى كارهاى بزرگ حساب كرده باشند و به عكس افراد لايق و باارزش و قدرتمند را كه با آنها رابطهء عاطفى خاصى ندارند كنار مىزنند . آنگاه امام بعد از ذكر صفات لازم براى انتخاب دبيران و منشيان مخصوص به طرز تشخيص اين صفات و تحقق آنها در افراد مىپردازد و راه شناسايى افراد را با اين صفات به مالك نشان مىدهد . مىفرمايد : « سپس در انتخاب اين منشيان هرگز به فراست و هوشيارى خود ، و اعتماد شخصى و حسن ظن خويش قناعت مكن ، زيرا افراد ( فرصتطلب ) براى جلب توجّه زمامداران به ظاهرسازى و خوش خدمتى مىپردازند در حالى كه در ماوراى اين ظاهرِ جالب هيچگونه خيرخواهى و امانت دارى وجود ندارد » ؛ ( ثُمَّ لَايَكُنِ اخْتِيَارُكَ إِيَّاهُمْ عَلَى فِرَاسَتِكَ « 1 »
--> ( 1 ) . « فِراسَة » به معناى درك درون افراد با ظن صائب است . به بيان ديگر هوشيارى و مهارت در شناخت باطنو ظاهر امور . اين واژه در اصل به معناى صيد كردن است و به همين مناسبت در مسائل مربوط به هوشيارى نيز بهكار رفته است