تا گوشت و استخوانت و تر و خشكت به هم درآميزد و حتى نتوانى بر زمين بنشينى و ( تو را چنان محاصره مىكنند كه ) از پيش رويت همان‌گونه خواهى ترسيد كه از پشت سرت . اين فتنه ( فتنهء جمل ) به آن آسانى كه تو فكر مىكنى نيست ، بلكه حادثهء بزرگى است كه بايد بر مركبش سوار شد و سختىهايش را هموار كرد و كوه مشكلاتش را صاف نمود . انديشهء خود را به كار گير و مالك كار خود باش و بهره و نصيبت را درياب ( و در ميدان جهاد اسلامى با ما همراه باش ) ولى اگر اين كار براى تو خوشايند نيست ( و لجوجانه بر فكر خود اصرار دارى ، از فرماندارى كوفه ) كنار برو ( و بدان ) نه گشايشى براى تو خواهد بود و نه نجاتى ( نه راه رستگارى در دنيا و نه رستگارى در آخرت ) اگر تو در خواب فرو روى سزاست كه ديگران انجام وظيفه كنند و آنچنان به دست فراموشى سپرده شوى كه نگويند فلانى كجاست . به خدا سوگند اين راه ( كه ما مىرويم ) راه حقى است كه به دست مرد حق انجام مىگيرد و من باكى ندارم كه خدانشناسان ( همچون تو ) چه كار مىكنند . والسلام . شرح و تفسير امام عليه السلام نخست مىفرمايد : « اين نامه‌اى است از بندهء خدا اميرمؤمنان به عبد اللَّه بن قيس ( ابوموسى اشعرى ) اما بعد ( از حمد و ثناى الهى ) سخنى از تو به من گزارش داده شده كه هم به سود توست و هم به زيان تو » ؛ ( مِنْ عَبْدِ اللَّهِ عَلِيٍّ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ أَمَّا بَعْدُ فَقَدْ بَلَغَنِي عَنْكَ قَوْلٌ هُوَ لَكَ وَعَلَيْكَ ) . اين تعبير امام ظاهراً اشاره به همان مطلبى است كه در بالا آمد كه ابو موسى به مردم كوفه گفت : ياران پيامبر از شما به مسائل آشناترند . اين از يك نظر به نفع خود او بود . ولى از نظر ديگر به زيان او ، زيرا مصاحبت و همنشينى على عليه السلام از همهء اصحاب بيشتر و عميق‌تر بود ؛ از روز آغاز بعثت پيغمبر اسلام تا لحظات