كرد و مست ولا يعقل به گونه‌اى كه نماز صبح را به جاى دو ركعت چهار ركعت خواند و سپس رو به جمعيت كرد و گفت : اگر بخواهيد باز هم بيشتر بخوانم . شاهدان و گواهان نزد عثمان آمدند و بر شرب خمر او گواهى دادند و على عليه السلام حد را بر او جارى كرد . « 1 » آن‌گاه امام عليه السلام به مورد ديگرى از خلافكارىهاى آنها اشاره كرده مىفرمايد : « و برخى از آنها اسلام را نپذيرفتند تا عطاهايى براى آنها تعيين شد » ؛ ( وَإِنَّ مِنْهُمْ مَنْ لَمْ يُسْلِمْ حَتَّى رُضِخَتْ لَهُ عَلَى الْإِسْلَامِ الرَّضَائِخُ « 2 » ) . به گفتهء ابن ابىالحديد در شرح نهج‌البلاغهء خود اين جمله اشاره به ابوسفيان و معاويه و برادر او و جمعى ديگر است كه تا كمك‌هاى مالى به آنها نشد در برابر اسلام سر فرود نياوردند . « 3 » آن‌گاه امام در پايان اين سخن مىافزايد : « اگر براى اين جهات نبود تا اين اندازه شما را بر قيام در برابر آنها تشويق نمىكردم و به سستى در كار سرزنش و توبيخ نمىنمودم و در گردآورى و تحريك شما نمىكوشيدم ، بلكه اگر سستى و فتورى از خود نشان مىداديد رهايتان مىساختم » ؛ ( فَلَوْ لَاذَلِكَ مَا أَكْثَرْتُ تَأْلِيبَكُمْ « 4 » وَتَأْنِيبَكُمْ « 5 » ، وَجَمْعَكُمْ وَتَحْرِيضَكُمْ ، وَلَتَرَكْتُكُمْ إِذْ أَبَيْتُمْ وَوَنَيْتُمْ « 6 » ) . اشاره به اينكه تمام اين جوش و خروش من براى مبارزهء با دشمنان به سبب خطر مهمى است كه از بازماندگان دوران جاهليت نسبت به اسلام مىبينم و بيم

--> ( 1 ) . براى توضيح بيشتر به كتاب‌هاى معروفى همچون استيعاب ابن عبد ربه و اسدالغابه در شرح حال « وليد بن عقبة » مراجعه شود ( 2 ) . « رضائخ » جمع « رضيخة » بر وزن « غريبه » به معناى عطايى است كه به كسى مىدهند و گاه به معناى عطاى قليل و كم آمده است ( 3 ) . شرح نهج‌البلاغه ابن ابىالحديد ، ج 17 ، ص 226 ( 4 ) . « تَأليب » به معناى جمع‌كردن و گردآوردن و تشويق به اجتماع نمودن است ( 5 ) . « تَأنيب » به معناى توبيخ شديد است ( 6 ) . « وَنَيْتُم » از ريشهء « ونى » به معناى سستى كردن و به ضعف گراييدن گرفته شده است