الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

197

پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )

وَاحِدٌ ، وَنَبِيَّنَا وَاحِدٌ ، وَدَعْوَتَنَا فِي الْإِسْلَامِ وَاحِدَةٌ ) . تعبير به « ظاهر » اشارهء لطيفى به اين معناست كه بسيارى از گردانندگان اين صحنه و سردمداران آن اعتقادى به خدا و اسلام و نبوت پيغمبر نداشتند ؛ ولى امام به ظاهر حال آنها در اينجا قناعت مىكند در حالى كه در بعضى موارد ديگر كه شرايط اقتضا مىكرده با صراحت در اين باره سخن گفته است ؛ همان‌گونه كه در ذيل نامهء 16 حضرت مىفرمايد : « فَوَ الَّذِي فَلَقَ الْحَبَّةَ وَبَرَأَ النَّسَمَةَ مَا أَسْلَمُوا وَلَكِنِ اسْتَسْلَمُوا وَأَسَرُّوا الْكُفْرَ فَلَمَّا وَجَدُوا أَعْوَاناً عَلَيْهِ أَظْهَرُوهُ ؛ سوگند به آن كسى كه دانه را ( در زير خاك ) شكافته و انسان را آفريده دشمنان ما اسلام را نپذيرفته بودند ، بلكه ظاهراً اظهار اسلام مىكردند و كفر را در سينه پنهان مىداشتند ، لذا هنگامى كه ياورانى بر ضد اسلام يافتند نشانه‌هاى كفر خود را آشكار ساختند » . سپس در ادامهء سخن مىافزايد : « ما چيزى بيش از اين ( ظاهر حال ) در ايمان به خدا و تصديق به پيامبر از آنها نمىخواستيم و آنها هم چيزى بيشتر ، از ما تقاضا نداشتند و در همه چيز ( ظاهرا ) يكسان بوديم تنها اختلاف ما دربارهء خون عثمان بود در حالى كه از آن برىء بوديم ( و دست ما هرگز به آن آلوده نشده بود ) » ؛ ( وَلَا نَسْتَزِيدُهُمْ فِي الْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَالتَّصْدِيقِ بِرَسُولِهِ وَلَا يَسْتَزِيدُونَنَا : الْأَمْرُ وَاحِدٌ إِلَّا مَا اخْتَلَفْنَا فِيهِ مِنْ دَمِ عُثْمَانَ ، وَنَحْنُ مِنْهُ بَرَاءٌ ) . به اين ترتيب امام مىخواهد تنها نقطهء اختلاف را كه انگيزهء اصلى جنگ بود روشن سازد تا مقدمه‌اى براى گفتارش در بحث بعد باشد . آن‌گاه در ادامهء سخن مىفرمايد : « ما به آنها گفتيم : بياييد امروز به فرو نشاندن آتش فتنه و جنگ و آرام ساختن مردم مشكل را درمان كنيم به چيزى كه ممكن است پس از اين به دست نيايد ، تا امر خلافت محكم و جمعيت مسلمانان متحد گردند و قدرت پيدا كنيم حق را در جاى خود قرار دهيم ( و مجرم را به كيفر