الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

137

پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )

آيات قرآن « باطل » بر آن عطف شده است : در آيهء 16 سورهء هود مىخوانيم : « أُولئِكَ الَّذينَ لَيْسَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ إِلَّا النَّارُ وَحَبِطَ ما صَنَعُوا فِيهَا وَباطِلٌ مَّا كانُوا يَعْمَلُونَ » . ولى در اصطلاح علماى كلام و عقايد اين است كه اعمال نيكِ انسان بواسطهء گناهانى كه انجام مىدهد از ميان برود . جمعى از بزرگان اين علم ، حبط و احباط را باطل شمرده و آن را مخالف دليل عقل و نقل دانسته‌اند . دليل عقلى آنان اين است كه احباط اعمال موجب ظلم است ، زيرا نتيجهء آن اين است كه اگر كسى ثواب كمترى انجام دهد و گناه بيشترى داشته باشد اگر گناهان او تمام اعمال نيك را از بين ببرد ، همانند كسى خواهد بود كه اصلًا كار نيكى نكرده است و اين ستمى در حق اوست . از دليل نقلى آيهء شريفهء سورهء زلزال را عنوان كرده‌اند كه مىگويد : « « فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ » ؛ پس هر كس هموزن ذرّه‌اى كار خير انجام دهد آن را مىبيند و هر كس ذرّه‌اى كار بد كرده آن را ( نيز ) مىبيند » . « 1 » البته آنها يك مورد را استثنا كرده‌اند و آن جايى است كه انسان در آخر عمر بىايمان از دنيا برود كه اعمال او در اين صورت حبط خواهد شد . قرآن مجيد نيز در آيات زيادى سخن از حبط اعمال به ميان آورده ؛ ولى غالباً در مورد كافران است كه در آن اتفاق نظر وجود دارد . در جواب مىتوان گفت : ممكن است اين نزاع به نزاعى لفظى باز گردد ، زيرا آنچه صحيح نيست اين است كه به نحو يك قاعده‌اى كلى بگوييم : هميشه حسنات و سيئات با هم سنجيده مىشوند و آن سو كه غلبه دارد ديگرى را از بين مىبرد و به اصطلاح كسر و انكسار حاصل مىشود ؛ ولى به صورت قضيهء جزئيه

--> ( 1 ) . زلزال ، آيهء 7 و 8