الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
133
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
امام عليه السلام در ادامهء اين سخن از سه صفت نكوهيده به شدت نهى مىكند و مىفرمايد : « از منّت بر رعيت به هنگام احسان ، شديداً دورى كن و ( همچنين ) از افزون شمردن كارهايى كه انجام دادهاى خوددارى نما و نيز از اينكه به آنها وعده دهى سپس تخلف كنى برحذر باش » ؛ ( وَإِيَّاكَ وَالْمَنَّ عَلَى رَعِيَّتِكَ بِإِحْسَانِكَ ، أَوِ التَّزَيُّدَ فِيمَا كَانَ مِنْ فِعْلِكَ ، أَوْ أَنْ تَعِدَهُمْ فَتُتْبِعَ مَوْعِدَكَ بِخُلْفِكَ ) . از چيزهايى كه - طبق صريح قرآن مجيد - كمكهاى به مردم را باطل مىكند منّت است مىفرمايد : « لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالْأَذَى » . « 1 » بزرگ شمردن و بيش از اندازه نمايش دادن فعل خود نيز از امورى است كه ارزش كارهاى نيك را در پيشگاه خدا بر باد مىدهد ، چرا كه يكى از مصداقهاى واضح دروغ است و دروغ از بزرگترين گناهان محسوب مىشود . خلف وعد نيز از امورى است كه هم در آيات و هم در روايات اسلامى به طور گسترده از آن نهى شده است . آنگاه امام عليه السلام به ذكر دليل براى آنچه بيان كرد پرداخته مىفرمايد : « زيرا منّت گذاردن ، احسان را باطل مىسازد و بزرگ شمردن نعمت نور حق را مىبرد و خلف وعده موجب خشم خدا و خلق است ؛ خداوند متعال مىفرمايد : نزد خدا بسيار خشمآور است كه چيزى را بگوييد كه انجام نمىدهيد » ؛ ( فَإِنَّ الْمَنَّ يُبْطِلُ الْإِحْسَانَ ، وَالتَّزَيُّدَ يَذْهَبُ بِنُورِ الْحَقِّ ، وَالْخُلْفَ يُوجِبُ الْمَقْتَ « 2 » عِنْدَ اللَّهِ وَالنَّاسِ ، قَالَ اللَّهُ تَعَالَى : « كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا ما لَاتَفْعَلُونَ » ) « 3 » . امام عليه السلام در اين عبارت به سه دليل براى هر سه دستور كه در عبارت بالا فرموده است توسل جسته و يا به تعبير ديگر پيامدهاى سوء هر يك از آن رذائل
--> ( 1 ) . بقره ، آيهء 264 ( 2 ) . « مَقْت » در اصل به معناى بغض شديد و خشم به كسى است كه كار بدى انجام داده است ( 3 ) . صف ، آيهء 3