الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
113
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
عدالت و وفاى به عهد شرايع دين است » . « 1 » آنگاه امام عليه السلام در ادامهء همين سخن ، با دو بيان ديگر ، شديداً از پيمانشكنى نهى مىكند . نخست مىفرمايد : « بنابراين هرگز پيمانشكنى نكن و در عهد و پيمان خود خيانت روا مدار و دشمنت را فريب نده ، زيرا هيچ كس جز شخص جاهل و شقى ( چنين ) گستاخى را در برابر خداوند روا نمىدارد » ؛ ( فَلَا تَغْدِرَنَّ بِذِمَّتِكَ ، وَلَا تَخِيسَنَّ « 2 » بِعَهْدِكَ ، وَلَا تَخْتِلَنَّ « 3 » عَدُوَّكَ ، فَإِنَّهُ لَايَجْتَرِئُ عَلَى اللَّهِ إِلَّا جَاهِلٌ شَقِيٌّ ) . اشاره به اينكه پيمانشكنى و خيانت در عهد و فريب دادن دشمن از اين طريق نوعى دشمنى با خداست ، زيرا او دستور فراوان بر وفاى به عهد و ترك غدر و مكر داده است و مخالفت با آن يا از سر جهل است و يا از روى شقاوت ( در فرض آگاهى ) از اينجا روشن مىشود كه اسلام تا چه حد براى وفادارى به عهد و پيمانها اهمّيّت قائل شده و آن را به عنوان يك ارزش انسانى و الا واجب و لازم شمرده است . در تعبير دوم مىفرمايد : « خداوند عهد و پيمانى را كه با نام او منعقد مىشود به رحمت خود مايهء آسايش بندگان و حريم امنى براى آنها قرار داده تا به آن پناه برند و براى انجام كارهاى خود در كنار آن بهره بگيرند ، لذا نه فساد ، نه تدليس و نه خدعه و نيرنگ در عهد و پيمان روا نيست » ؛ ( وَقَدْ جَعَلَ اللَّهُ عَهْدَهُ وَذِمَّتَهُ أَمْناً أَفْضَاهُ « 4 » بَيْنَ الْعِبَادِ بِرَحْمَتِهِ ، وَحَرِيماً يَسْكُنُونَ إِلَى مَنَعَتِهِ « 5 » ، وَيَسْتَفِيضُونَ إِلَى جِوَارِهِ ،
--> ( 1 ) . بحارالانوار ، ج 72 ، ص 26 ، ح 10 ( 2 ) . « لاتَخيسَنَّ » از ريشهء « خَيْس » بر وزن « خير » به معناى فاسد شدن و متعفن گرديدن گرفته شده سپس بهمعناى خيانت و نقض عهد بهكار رفته است ( 3 ) . « لا تَخْتِلَنَّ » از ريشهء « خَتْل » بر وزن « قتل » به معناى خدعه و نيرنگ غافلگيرانه است ( 4 ) . « افْضا » از ريشهء « افضاء » به معناى توسعه دادن و از ريشهء « فضا » گرفته شده و گاه به معناى گستردنو منتشر ساختن نيز بهكار مىرود و در جملهء بالا همين معنا اراده شده است ( 5 ) . « مَنَعَة » به معناى قوت و قدرتى است كه انسان را در مقابل دشمن يا حوادث ناگوار حفظ مىكند