« مَتْرَبَةٍ » ولى او از آن گردنهء مهم نگذشت و تو چه مىدانى آن گردنه چيست ؟ آزاد كردن برده‌اى است ، يا غذا دادن در روز گرسنگى به يتيمى از خويشاوندان يا مستمندى خاك‌نشين » . « 1 » البتّه دنيا و آخرت از اين نظر تفاوتى نمىكند كه منظور از عقبات چه باشد ؟ به ويژه كه دربارهء عرصهء قيامت آمده است : « « وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْجِبالِ فَقُلْ يَنْسِفُها رَبِّي نَسْفاً فَيَذَرُها قاعاً صَفْصَفاً لا تَرى فِيها عِوَجاً وَ لا أَمْتاً » ؛ از تو دربارهء كوهها سؤال مىكنند بگو پروردگارم آنها را ( در قيامت متلاشى كرده ) بر باد مىدهد . سپس زمين را صاف و هموار مىسازد ، به‌گونه‌اى كه در آن هيچ پستى و بلندى نمىبينى » . « 2 » بنابراين ، اعتراض مرحوم علّامهء مجلسى بر شيخ مفيد كه نبايد الفاظ را از معانى اصلى به معانى مجازى برد ، به نظر وارد نمىرسد ، زيرا اين ايراد هنگامى وارد است كه قرائنى در كار نباشد و با وجود قرينه مشكلى ندارد . « 3 » در مورد وحشت قيامت همين بس كه قرآن مجيد مىگويد : « « يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ يَوْمَ تَرَوْنَها تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَ تَضَعُ كُلُّ ذاتِ حَمْلٍ حَمْلَها وَ تَرَى النَّاسَ سُكارى وَ ما هُمْ بِسُكارى وَ لكِنَّ عَذابَ اللَّهِ شَدِيدٌ » ؛ اى مردم از عذاب پروردگارتان بترسيد كه زلزله رستاخيز امر عظيمى است . روزى كه آن را مىبينيد ( آن چنان وحشت سراپاى همه را فرامىگيرد كه ) هر مادر شيردهى كودك شيرخوارش را فراموش مىكند و هرباردارى جنين خود را بر زمين مىنهد و مردم را مست مىبينى در حالى كه مست نيستند ؛ ولى عذاب خدا شديد است » . « 4 » سپس امام عليه السّلام به شرح بيشترى در اين زمينه پرداخته و به همگان هشدار

--> ( 1 ) . بلد ، آيات 11 - 16 . ( 2 ) . طه ، آيات 105 - 107 . ( 3 ) . براى آگاهى از كلام مرحوم شيخ مفيد و علّامهء مجلسى به كتاب بحار الانوار ، ج 7 ، ص 129 مراجعه فرماييد . ( 4 ) . حج ، آيهء 1 و 2 .