الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

498

پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )

سلامت را بر تن اهلش مىپوشاند و فردا از آنها بيرون مىآورد ) آرامش و راحتى آن بىدوام ، سختيهايش بىسرانجام و بلاهايش مدام است . شرح و تفسير دنياى حيله‌گر ! امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه به دنبال بحثى كه دربارهء شدائد مرگ و پايان زندگى در بخش گذشته بيان فرمود همهء مردم را مخاطب قرار داده و توصيه مىكند كه تا فرصت دارند از دنيا زاد و توشه بر گيرند و فريب زرق و برق و لذّات دنيا را نخورند و از پيشينيان خود عبرت گيرند ، مىفرمايد : « حال كه چنين است ( در انجام اعمال نيك ) كوشا باشيد و براى سفر آخرت مهيّا شويد ، زاد و توشه را از اين منزل كه اين نعمت در آن فراوان است بر گيريد » ؛ ( فعليكم بالجدّ و الاجتهاد و التّأهّب « 1 » و الاستعداد و التّزوّد في منزل الزّاد ) . بعضى از شارحان نهج البلاغه دربارهء فرق ميان جد و اجتهاد گفته‌اند كه « جدّ » مرحلهء عزم و تصميم بر انجام كارى را بيان مىكند و « اجتهاد » مرحلهء عملى آن را ، و همچنين « تأهّب » اشاره به نيّت بر آماده شدن است و « استعداد » به جنبهء عملى آن اشاره دارد . « 2 » ولى هيچ دليلى از لغت يا قراين متّصله و منفصله براى آن ذكر نكرده‌اند . بعيد نيست دو واژهء جدّ و اجتهاد وقتى در مقابل هم قرار مىگيرد « جدّ » اشاره به حركتى باشد كه از سوى خود انسان شروع مىشود و « اجتهاد » اشاره به پذيرش حركات مثبتى است كه از سوى ديگران انجام مىگيرد و تفاوت ميان تأهّب و

--> ( 1 ) . « تأهّب » به معناى آماده شدن براى چيزى است و از ريشهء « أهبه » به معناى آمادگى يا وسايل است ( گاه معناى مصدرى دارد و گاه اسم جامد است ) . ( 2 ) . شرح نهج البلاغهء علّامه خويى ، ج 14 ، ص 419 .