نكته اشعث بن قيس كيست ؟ همان‌گونه كه در جلد اوّل در تفسير خطبهء نوزدهم بيان كرديم « اشعث » از منافقانى بود كه در زمان پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله به ظاهر مسلمان شد و بعد از رحلت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله به ارتداد روى آورد و سپس اسير شد و نزد ابو بكر اظهار ندامت كرد و مورد عفو قرار گرفت و در دوران امير مؤمنان على عليه السّلام با دشمنان او همچون عمرو بن عاص براى ايجاد نفاق در صفوف ياران آن حضرت همكارى داشت و سرچشمهء خرابىها و مفاسد بىشمارى شد او در قبيلهء خود صاحب نفوذ بود و از اين طريق براى مقاصد سوء خود كمك مىگرفت و به گفتهء بعضى از محققان بسيارى از مشكلات عصر خلافت امير مؤمنان على عليه السّلام از اين منافق سرسخت و مرموز نشأت مىگرفت . شرح بيشتر را در جلد اوّل صفحهء 644 به بعد مطالعه فرماييد .