الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
418
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
مستحبى است و بنابر قول مشهور بر بنى هاشم حرام نيست ممكن است بر خصوص اهل بيت عليهم السّلام حرام بوده باشد . بعضى نيز احتمال دادهاند كه صدقه اشاره به كفارات و صدقات واجبه غير از زكات باشد كه آن هم بر بنى هاشم حرام است . امّا « صلة » ممكن است به معناى رشوه باشد كه در مباحث رشوهء قاضى به عنوان « صلة القضاة » تعبير مىشود و از اين جهت به آن « صله » گفته مىشود كه رشوه دهنده آن را وسيلهاى براى وصول به مقصد نادرست خود قرار مىدهد . بعضى نيز گفتهاند : « صله » به معناى « هديه » يا جايزه است همانگونه كه در مورد جايزهء شاعر « صلهء شاعر » گفته مىشود ، بنابراين جملهء « لا ذا و لا ذاك ، و لكنّها هديّة » ( نه اين و نه آن ) اشاره به نفى زكات و صدقه و اثبات هديه بودن آن است . اين احتمال در تفسير اين عبارت داده شده است كه جملهء « لا ذا و لا ذاك » نفى همه باشد ؛ يعنى هيچكدام از اينها نيست ؛ نه رشوه و نه زكات و نه صدقه ، بلكه هديه است . سپس امام عليه السّلام در ادامهء اين سخن ، اشعث بن قيس منافق را زير ضربات شديدترين سرزنش و توبيخ قرار داده ، مىفرمايد : « من به او گفتم : زنان بچه مرده بر تو گريه كنند آيا از طريق آيين خدا به سراغ من آمدهاى تا مرا بفريبى ؟ » ؛ ( فقلت : هبلتك الهبول ! « 1 » أعن دين اللّه أتيتني لتخدعني ؟ ) . اشاره به اينكه تو نيز مانند بسيارى از شيطان صفتان براى اينكه به مقصد نامشروع خود برسى لباس ظاهرا مشروعى بر آن پوشاندهاى ، نام هديه بر رشوه گذاردهاى به گمان اينكه مىتوانى با اين ظاهرسازى كسى را كه چشمش اعماق وجود را مىبيند بفريبى . آنگاه مىافزايد : « آيا تعادل فكرى خود را از دست
--> ( 1 ) . « هبول » صفت مشبهه است و به معناى زنى است كه فرزند براى او باقى نمىماند و طبعا بسيار گريه مىكند .