وجود داشته در آنجا به يقين ، مجسّم مىشود . حتى مطابق حديثى از امام على بن موسى الرضا عليه السّلام : « اگر كسى به سنگى علاقه داشته باشد خداوند او را با آن سنگ محشور مىكند ؛ فلو أنّ رجلا أحبّ حجرا لحشره اللّه معه يوم القيامة » « 1 » پيش از آن قرآن مجيد فرموده است : « « احْشُرُوا الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ أَزْواجَهُمْ وَ ما كانُوا يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَاهْدُوهُمْ إِلى صِراطِ الْجَحِيمِ » ؛ در آن روز گفته مىشود : ظالمان و هم رديفانشان و آنچه را جز خدا مىپرستيدند جمع كنيد و به راه دوزخ هدايتشان نماييد » . « 2 » ديگر اينكه به قدرى حساب خداوند در آن روز دقيق و عدالتش فراگير است كه حتى يك نيم نگاه گناه‌آلود به آسمان و يا گام آهسته‌اى در زمين به حسابش رسيدگى مىشود و اى واى بر بدكاران و خطاكاران و ستم‌گران ! در اينجا بعضى از شارحان نهج البلاغه سؤالى مطرح كرده‌اند كه اگر در آن روز هر عبادت كننده‌اى به معبودش و هر مطيعى به مطاعش ملحق مىشود ، پس بايد مسيحيانى كه حضرت مسيح را پرستيدند به حضرت مسيح و غاليان در حق امير مؤمنان و عبادت كنندگان فرشتگان به آنها ملحق شوند به يقين براى آنها مشكلى وجود نخواهد داشت ؟ قرآن مجيد پاسخ اين سؤال را به خوبى داده و مىفرمايد : « « وَ يَوْمَ يَحْشُرُهُمْ وَ ما يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ » « اللَّهِ فَيَقُولُ أَ أَنْتُمْ أَضْلَلْتُمْ عِبادِي هؤُلاءِ أَمْ هُمْ ضَلُّوا السَّبِيلَ قالُوا سُبْحانَكَ ما كانَ يَنْبَغِي لَنا أَنْ نَتَّخِذَ مِنْ دُونِكَ مِنْ أَوْلِياءَ وَ لكِنْ مَتَّعْتَهُمْ وَ آباءَهُمْ حَتَّى نَسُوا الذِّكْرَ وَ كانُوا قَوْماً بُوراً » ؛ به خاطر بياور روزى را كه همهء آنان و معبودهايى كه غير از خدا مىپرستند جمع مىكند آنگاه به آنها مىگويد : آيا شما اين بندگان مرا گمراه كرديد يا خود آنان راه را گم كردند ؟ در پاسخ مىگويند :

--> ( 1 ) . وسائل الشيعه ، ج 10 ، ص 393 ، ح 5 از باب 66 از ابواب مزار - همين مضمون با كمى تفاوت - از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله در كتاب روضة الواعظين نقل شده است . ( 2 ) . صافات ، آيهء 22 - 23 .