جملهء « حزني فسرمد » تفسيرش روشن است ، زيرا هرزمان على عليه السّلام به ياد فاطمهء زهرا مىافتاد غم و اندوهش تجديد مىشد و اين اندوه بزرگى بود كه سراسر زندگى على عليه السّلام را دربرگرفته بود . جملهء « و أمّا ليلي فمسهّد » كنايه از اين است كه بسيار شبها به ياد آن بانوى عزيز مىافتم و خاطرهء او خواب را از چشم من مىربايد . گواه اين سخن اشعار معروفى است كه از آن حضرت در فراق حضرت زهرا عليها السّلام انشاء فرمود : نفسي على زفراتها محبوسة * يا ليتها خرجت مع الزّفرات لا خير بعدك في الحياة و إنّما * أبكي مخافة أن تطول حياتي جانم گرفتار مصيبت دردناك اوست و اى كاش با آه و ناله از اين تن بيرون مىآمد بعد از تو زندگى در نظرم بىارزش است و اگر اشك مىريزم براى اين است كه مىترسم بعد از تو عمرم طولانى شود ( و همواره گرفتار درد فراق تو باشم ) . « 1 » آنگاه امام عليه السّلام به گوشه‌اى از مصائب دردناك حضرت زهرا عليها السّلام اشاره كرده ، عرضه مىدارد : « ( اى رسول خدا ) به زودى دخترت تو را آگاه خواهد ساخت كه امّت تو در ستم كردن به وى دست به دست هم داده بودند ، سرگذشت دردناك او را بىپرده از او بپرس و خبر اين حوادث را از وى بگير . اين حوادث دردناك در زمانى رخ داد كه هنوز مدّت زيادى از رحلت تو نگذشته و يادت فراموش نگشته بود » ؛ ( و ستنبّئك ابنتك بتضافر أمّتك على هضمها ، فأحفها « 2 » السّؤال ، و استخبرها الحال ؛ هذا و لم يطل العهد ، و لم يخل منك الذّكر ) . ظاهر اين است كه اين عبارات سربسته كه امير مؤمنان على عليه السّلام براى رعايت ادب در پيشگاه پيامبر آن را زياد نمىشكافد و شرح نمىدهد اشاره به حوادث بسيار اسف‌انگيزى است كه پس از مدّت كوتاهى از رحلت پيامبر رخ داد ؛ هجوم

--> ( 1 ) . بحار الانوار ، ج 43 ، ص 213 . ( 2 ) . « احفها » از ريشهء « احفاء » به معناى اصرار در سؤال و خبر گرفتن گرفته شده است .