دموكراسى آمريكايى در عصر ماست . افزون بر اين ، آراى اين حكومتها در بهترين صورت حكومت ، نصف به علاوهء يك است كه نتيجهء آن صف‌بندى ميان قشر حاكم و نصف منهاى يك است . در عصر خود بارها حكومتهايى را ديده‌ايم كه با انتخابات آزاد مردم سر كار آمده‌اند ؛ ولى چون در جهت منافع جهانخواران قرار نداشته‌اند با وسايل مختلف براى خارج كردن آنها از صحنه كوشيده‌اند و در بسيارى از موارد موفق شده‌اند . تمام اينها به خاطر آن است كه عنصر معنوى كه شرط اساسى است در اين حكومتهاى صد در صد مادى وجود ندارد و مسئوليّتى در برابر خداوند احساس نمىكنند . آنچه در كلام نورانى امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه آمده ، حكومت مردمى را در بهترين شكل نشان مىدهد : نخست به سراغ عنصر معنوى حكومت مىرود و به همگان يادآور مىشود كه آن‌قدر شما غرق نعمتهاى خداوند هستيد كه هرچه در اطاعت او بكوشيد ، عشرى از اعشار شكر او را نمىتوانيد بجا آوريد . آنگاه به زمامداران توصيه مىكند كه هرقدر فكر شما قوى و علم شما فراوان و صاحب تجربه و هوش سرشار باشيد ، بىنياز از كمكهاى فردفرد مردم نيستيد . بايد همه را در حكومت خود سهيم كنيد و از آنها يارى بطلبيد . سپس به آحاد مردم گوشزد مىكند كه شما در هر حدّ و پايه‌اى از علم و دانش و سنّ و سال هستيد ، خود را از شركت در ادارهء اجتماع جدا نسازيد و به اين ترتيب همگان بايد دست به دست هم دهند و با تكيه بر عنصر تقوا حكومتى كه مورد رضاى خلق و خالق است ، به وجود آورند . « 1 »

--> ( 1 ) . در ايّامى كه اين سطور نگاشته مىشود دو حادثهء مهم جهان اسلام را تكان داد : نخست حادثهء اهانت دردآور به ساحت قدس پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله بود و آن عكسهاى بسيار زننده و شرم‌آورى -