النّار ؛ دروغگويان نسبت به من بسيار شده‌اند و پس از من بسيار مىشوند . آگاه باشيد هر كس عمدا بر من دروغ ببندد بايد محل خود را در آتش دوزخ آماده سازد » . « 1 » اين حديث در منابع اهل سنّت نيز آمده است از جمله در مستدرك حاكم و سنن ابن ماجه روايتى به همين مضمون با اندك تفاوت ديده مىشود . « 2 » بسيارى از شارحان نهج البلاغه بر اين نكته تأكيد كرده‌اند كه حديث فوق علم يقينى براى ما ايجاد مىكند كه بر پيامبر دروغ بسته شد ، زيرا اين حديث اگر صادق باشد مفهوم آن اين است كه بر پيامبر دروغهاى فراوانى بسته شده تا آنجا كه براى هشدار به مردم خطبه مىخواند و كذّابان را به آتش دوزخ تهديد مىكند و اگر اين حديث دروغ باشد حدّاقل همين دروغ به پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله بسته شده است . به هر حال بىشكّ گروهى از منافقان و دشمنان نفوذى اسلام در عصر پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله مىزيستند كه قرآن در سوره‌هاى مختلف به آنها اشاره كرده است و خط نفاق آنان نيز بعد از رسول خدا پررنگ‌تر از سابق ادامه يافت ؛ اينها يكى از عوامل جعل حديث بودند . گروهى نيز بر اثر ناآگاهى و نشناختن ناسخ از منسوخ و محكم از متشابه و عام از خاص و گروهى نيز بر اثر سهل‌انگارى به جعل حديث پرداختند و همين امر فضاى احاديث اسلامى را تاريك ساخت و علماى حديث و رجال را وادار كرد روشنگرى كنند و معيارهاى حديث صحيح از سقيم را تعيين نمايند كه در ذيل اين خطبه به آن اشاره خواهيم كرد . * * *

--> ( 1 ) . احتجاج ، ج 2 ، ص 246 . ( 2 ) . مستدرك حاكم ، ج 1 ، ص 111 و 113 ؛ سنن ابن ماجه ، ج 1 ، ص 14 .