الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

84

پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )

تاريك و اتاق خالى وحشت دارند با اين كه به يقين مىدانند او مرده است ، ولى اين علم در اعماق قلب آنها گويى نفوذ نكرده و آن حالت ايمان و باور حاصل نشده و اين وحشت زاييدهء همين است . به عبارت ديگر ، علم همان آگاهى قطعى نسبت به چيزى است ولى ممكن است جنبهء سطحى داشته باشد و در عمق وجود انسان و روح او نفوذ نكند ، امّا هنگامى كه در اعماق روح نفوذ كرد و به مرحلهء يقين و باور رسيد و انسان بناى قلبى بر اين گذاشت كه آن را به رسميّت بشناسد نام ايمان به خود مىگيرد . در مرحلهء سوّم مىفرمايد : « كمال تصديق به ذات پاك او همان توحيد اوست » ( و كمال التّصديق به توحيده ) . بدون شك هنگامى كه انسان خدا را با معرفت تفصيلى يا به تعبيرى ديگر با استدلال و برهان شناخت ، هنوز به مرحلهء توحيد كامل نرسيده است . توحيد كامل آن است كه ذات او را از هرگونه شبيه و نظير و مانند ، پاك و منزّه بداند . زيرا كسى كه شبيه و مانندى براى او بپذيرد ، در حقيقت آنچه را شناخته است خدا نبوده ، زيرا خداوند وجودى است نامحدود از هر جهت و بىنياز از هر كس و هر چيز . چيزى كه شبيه و مانند داشته باشد طبعا محدود است ، چرا كه هر يك از آن دو وجود شبيه به هم از ديگرى جداست و فاقد كمالات ديگرى است . پس هنگامى تصديق به ذات پاك او به مرحلهء كمال مىرسد كه انسان او را يگانه و يكتا بداند نه يگانه و يكتاى عددى بلكه يگانه و يكتا به معنى بىهمتا بودن و نداشتن شبيه و نظير و مانند . سپس به مرحلهء چهارم گام مىنهد كه مرحلهء اخلاص است و مىفرمايد : « و كمال توحيدش اخلاص براى اوست » ( و كمال توحيده الاخلاص له ) .