الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
627
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
اين دو آيه گواه روشنى است بر اين كه خداوند هرگز دين ناقصى نازل نكرده و از كسى براى تكميل آن استمداد نجسته است ، بلكه همهء آنچه مورد نياز است در قرآن مجيد آمده ، بخشى در عمومات قرآن ، و بخشى در احكام خاصّه كه شرح آن در بحث نكات ، به خواست خدا ، خواهد آمد . سپس براى اين كه اين حربه را نيز از قاضيان ضدّ و نقيضگو بگيرد ، كه هر كدام ممكن است به آيهاى استناد جسته كه مفهوم آن با يكديگر متفاوت باشد ، مىافزايد : « خداوند فرموده بخشهاى قرآن يكديگر را تصديق و تأييد مىكنند و هيچ گونه اختلافى در آن وجود ندارد ! » ( و ذكر انّ الكتاب يصدّق بعضه بعضا و انّه لا اختلاف فيه ) . بعد براى تكميل اين سخن و بيان دليل روشنى از خود قرآن بر اين كه هيچ گونه اختلافى در ميان آيات آن نيست مىافزايد : « خداوند سبحان فرمود : اگر اين كتاب از سوى غير خدا بود اختلافات بسيارى در آن مىيافتند » ( فقال سبحانه : « وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً » . « 1 » بديهى است انسانها علمشان محدود است و با گذشت زمان يا دگرگونى مكان و خلاصه كشف امور تازه ، افكارشان تغيير مىيابد ، و به همين دليل ممكن است يك گوينده يا يك نويسنده در طول زمان عمر خود ، مطالب ضدّ و نقيض و مختلفى را بگويد كه لازمهء محدود بودن علم و دگرگونى و تكامل افكار با گذشت زمان است . اينها از يك سو ، از سوى ديگر انسان فراموشكار است ، چه بسا مطلبى را امروز بگويد و فردا يا ماه و سال ديگر آن را فراموش كند و نظرى بر خلاف آن ابراز دارد .
--> ( 1 ) سورهء نساء ، آيهء 82 .