الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
595
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
كوتاه سخن اين كه او بر خلاف آنچه در روايات اسلامى آمده است كه فرمودهاند اگر چيزى را نمىدانيد حيا نكنيد برويد و ياد بگيريد و اگر از شما در بارهء چيزى سؤال كنند كه علم به آن نداريد حيا نكنيد و با صراحت بگوييد نمىدانم ، « و لا يستحينّ احد منكم اذا سئل عمّا لا يعلم ان يقول : لا اعلم ، و لا يستحينّ احد اذا لم يعلم الشّيء ان يتعلّمه » « 1 » عمل مىكند و اين كار عواقب زيانبار و دردناكى براى خود آن شخص و جامعهاى كه در آن زندگى مىكند دارد كه امير مؤمنان ( ع ) در جملهء بعد به آن اشاره كرده و به عنوان يك نتيجهگيرى از كار اين قاضيان جاهل و مغرور و بىتقوا ، مىفرمايد : « خونها از داورى ظالمانهاش فرياد مىكشند ! و ميراثهاى بر باد رفته از قضاوت او صيحه مىزنند ! » ( تصرخ من جور قضائه الدّماء ، و تعجّ « 2 » منه المواريث ) . آرى ! خونهايى كه از اين قضاوتهاى ظالمانه ريخته شده و اموالى كه با اين داوريهاى نابخردانه بر باد رفته به زبان حال فرياد مىزنند و گوش شنواى آگاهان ، اين صدا را به خوبى مىشنود و لرزه بر اندامشان مىافتد ، در حالى كه اين جاهل مغرور عربدهء مستانه مىكشد و خندهء احمقانه سر مىدهد ! تعبير به « تصرخ . . . » و « تعجّ . . . » تعبير بسيار جالب و زيبايى است ، چرا كه براى آن خونهاى به ناحق ريخته و اموال بر باد رفته ، گويى علم و شعور و درك و آگاهى قائل مىشود كه حتّى اين موجودات بىجان فرياد مىزنند ، امّا اين مغرور به ظاهر انسان ، در بىخبرى كامل بسر مىبرد ، و اين كه بعضى آمدند در اين جا كلمهء اهل را در تقدير گرفتهاند و مىگويند اولياى اين خونها و صاحبان آن اموال فرياد مىكشند تقديرى است كه لطافت بيان مولا را كه در بالا به آن اشاره شد از بين مىبرد .
--> ( 1 ) نهج البلاغه ، كلمات قصار ، كلمهء 82 . ( 2 ) « تعجّ » از مادهء « عجّ » و « عجيج » است كه به معنى بلند شدن صدا يا بلند شدن غبار و مانند آن مىباشد و در عبارات بالا به معنى فرياد مىباشد .