مبغوض‌ترين خلايق نزد خدا دو گروهند : گروه اوّل : مبغوض‌ترين خلايق نزد خدا دو نفرند : كسى كه خداوند وى را به حال خود واگذارده و از راه راست منحرف مىگردد . او به سخنان بدعت‌آميز خويش و دعوت به گمراهيها سخت دل بسته است ، به همين دليل مايهء انحراف كسانى است كه فريبش را خورده‌اند ! از طريق هدايت پيشينيان گمراه شده و كسانى را كه در زندگيش يا پس از مرگش به او اقتدا كنند گمراه مىسازد ! او بار گناه كسانى را كه گمراه ساخته به دوش مىكشد و همواره در گرو گناهان خويش است . خطبه در يك نگاه اين خطبه همان گونه كه در عنوان آن آمده است بيانگر صفات كسانى كه بدون لياقت و استحقاق ، بر مسند قضا مىنشينند و مردم را به گمراهى مىكشانند . امام ( ع ) در اين خطبه آنها را به دو گروه تقسيم كرده است : گروه اوّل كسانى هستند كه آگاهانه راه ضلالت را مىپويند و تسليم هوا و هوس مىشوند و بدعت در دين مىگذارند و مايهء گمراهى خويشتن و خلق خدا مىشوند . گروه دوّم جاهلان عالم‌نما و خودكامگان ناآگاهى هستند كه گرفتار جهل مركّبند ، بدون هيچ گونه آمادگى براى داورى ميان مردم ، بر مسند قضاوت مىنشينند و شبهاتى به هم مىبافند و پشت سر هم مرتكب اشتباه و خطا مىشوند . حقّ را به باطل مىآميزند و خونهاى بىگناهان را بر باد مىدهند ، و اموال مردم را به ناحق به ديگرى مىبخشند . اين احتمال نيز وجود دارد كه قسمت اوّل ، اشاره به حاكمان بدعتگذار و گمراه ظلم و جور باشد و دوّمى به قاضيان جاهل و بىخبر . بنا بر اين كلمهء حكم كه در عنوان اين خطبه آمده است در مفهوم عامّى به كار رفته كه هم شامل حكومت و هم قضاوت مىشود .