الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

429

پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )

( عزب رأى امرىء تخلّف عنّى ، ما شككت فى الحقّ مذ اريته ) . در واقع صدر و ذيل اين كلام از قبيل علّت و معلول يا دليل و مدّعاست و با توجّه به اين كه امام ( ع ) در دامان حق پرورش يافته و در آغوش پيامبر اسلام ( ص ) بزرگ شده و همواره كاتب وحى و شاهد معجزات بوده و از همه بالاتر « باب مدينة علم النّبى - ص - » و به منزلهء در ورودى براى شهر علم پيامبر بوده است و علاوه بر عالم ظاهر ، به عالم شهود و باطن راه يافته است ، اين سخن هرگز ادّعاى گزافى نيست . بعضى از شارحان احتمال ديگرى در جملهء « عزب رأى امرىء . . . » داده‌اند و آن اين كه از قبيل نفرين باشد يعنى : « دور باد رأى كسى كه از دستوراتم تخلّف كند » ولى معناى اوّل مناسبتر به نظر مىرسد . در سوّمين جمله ، به پاسخ سؤالى مىپردازد كه بعد از داستان « جنگ جمل » به ذهن بعضى مىرسيد و آن اين كه چرا امام ( ع ) از ماجراى اين جنگ نگران بود ؟ مىفرمايد : نگرانى من هرگز به خاطر خودم نبود بلكه به خاطر اين بود كه مبادا با آمدن همسر پيامبر ( ص ) به ميدان ، و فرياد دروغين خونخواهى قتل « عثمان » و حضور جمعى از صحابهء پيمان‌شكن در لشكر دشمن ، گروهى از عوام به شكّ و ترديد بيفتند ، درست همانند نگرانى موسى به هنگام رويارويى با ساحران . « موسى هرگز احساس ترس نسبت به خودش نكرد ، بلكه از اين مىترسيد كه جاهلان و دولتهاى ضلالت غلبه كنند و مردم را به گمراهى بكشانند » ( لم يوجس موسى عليه السّلام خيفة على نفسه بل اشفق من غلبة الجهّال و دول الضّلال ) . اين جمله اشاره به آيات سورهء « طه » است آنجا كه خداوند مىفرمايد : « قالُوا يا مُوسى إِمَّا أَنْ تُلْقِيَ وَ إِمَّا أَنْ نَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَلْقى قالَ بَلْ أَلْقُوا فَإِذا حِبالُهُمْ وَ عِصِيُّهُمْ يُخَيَّلُ إِلَيْهِ مِنْ سِحْرِهِمْ أَنَّها تَسْعى فَأَوْجَسَ فِي نَفْسِهِ خِيفَةً مُوسى » ، ساحران گفتند اى موسى ! آيا تو اوّل عصاى خود را مىافكنى يا ما اوّل باشيم ؟ گفت :