2 - مظلوميّت آن حضرت على رغم اين همه شايستگيها 3 - اين سخن به خوبى نشان مىدهد كه انتخاب هيچ يكى از خلفاى سه گانه مدرك و منبع روشنى نداشته است ، بعلاوه معيارهاى چندگانه‌اى بر آن حاكم بوده ، در يك مورد فقط انتخاب يك نفر و در مورد ديگر نيمى از يك شوراى شش نفرى و در مورد سوّم يك شوراى چند نفرى معيار بوده است ! 4 - فاصله گرفتن تدريجى مردم در دوران خلفا ، از تعليمات پيامبر اكرم ( ص ) و تشديد بحرانها با گذشت زمان ، تا آنجا كه وقتى امام ( ع ) به خلافت رسيد به اندازه‌اى زمينه نامساعد بود كه بازگرداندن مردم به ارزشهاى زمان پيامبر ( ص ) ميسّر نشد . 5 - سرچشمهء نابسامانيها و جنگهايى كه در عصر امام ( ع ) به وقوع پيوست ، عشق به مال و مقام و زرق و برق دنيا بود كه به صورت يك طبيعت ثانوى براى جمعى از سران - مخصوصا در عصر خلافت « عثمان » - پيدا شده بود . 6 - طبيعىترين و مردمىترين بيعت همان چيزى بود كه در مورد خود امام ( ع ) واقع شد ، ولى تحريكات منافقين و عدم تحمّل گروهى از سران جامعه نسبت به عدالت « على » ( ع ) موجب شكستن پيمان و بيعتها و برافراشتن پرچمهاى مخالفت شد . 7 - امام ( ع ) هيچ گونه علاقه‌اى به خلافت ظاهرى نداشت و هرگز به آن به صورت يك هدف نمىنگريست ، بلكه تنها به عنوان يك وسيله براى كوتاه كردن دست ظالمان از گريبان مظلومان و برقرارى نظم و عدالت خواهان آن بود .