نمودند و به اين ترتيب هشت هزار نفر از سپاه دوازده هزار نفرى آنان برگشتند ( و طبق روايتى امام پرچمى در گوشه‌اى از ميدان برافراشت و به توّابين دستور داد كنار آن پرچم قرار گيرند ) و بعد از آن كه از هدايت باقيماندهء آن گروه لجوج و خشك و نادان مأيوس شد ، چاره‌اى جز جنگ نمىديد ، امّا در عين حال فرمود : « تا آنها آغاز به جنگ نكنند شما آغاز نكنيد » همان كارى كه در جنگهاى « جمل و صفّين » انجام داد ، او مىخواست هرگز آغازگر جنگ نباشد . سرانجام « خوارج » حمله را شروع كردند كه با عكس العمل شديد و دفاع كوبندهء لشكر امام روبرو شدند و در مدّت كوتاهى تمام چهار هزار نفر - جز نه نفر كه فرار نمودند - كشته شدند و از سپاه امام بيش از نه نفر كشته نشدند و صدق كلام آن حضرت كه قبلا فرموده بود : « از اين مهلكه از آنها ده نفر رهايى نمىيابند و از شما هم ده نفر كشته نمىشوند » آشكار شد . « 1 » اين جنگ در روز نهم ماه صفر ( سال 38 يا 39 ) هجرى واقع شد و تمام مدّت جنگ ساعتى بيش نبود . « 2 »

--> ( 1 ) نهج البلاغه ، خطبهء 59 . ( 2 ) كامل ابن اثير ، جلد 3 ، شرح خويى بر نهج البلاغه و طبرى ، جلد 4 ، فروغ ولايت و مروج الذّهب ، جلد 2 ( با تلخيص ) .