الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

365

پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )

در واقع امام ( ع ) با سه جمله ، وضع خليفهء سوم و پايان عمر او را ترسيم كرده است : در جملهء اوّل مىفرمايد : سوابقى را كه براى خود ، از نظر تودهء مردم فراهم آورده بود و گروهى او را به زهد و قدس مىشناختند از ميان برد و حركت دنياپرستانهء اعوان و ياران او ، همهء آن رشته‌ها را پنبه كردند . در جملهء دوّم نشان مىدهد كه : اعمال او زودتر از آنچه انتظار مىرفت ضربهء كارى بر او وارد كرد و كار او را ساخت . در جملهء سوّم بيان مىكند كه شكم‌خوارگىها ، بار او را سنگين كرد به گونه اى كه نتوانست بر روى پا بماند و به صورت بر زمين افتاد . در واقع با اين سه جمله درس عبرت مهمّى براى همهء زمامداران و مديران جامعه بيان شده است كه اگر از موقعيّت خود سوء استفاده كرده و به دنيا اقبال كنند سوابق حسنهء آنها از ميان مىرود و افكار عمومى به سرعت بر ضدّ آنها بسيج مىشود و دنياپرستى مايهء سقوط سريع آنان مىگردد . اين نكته نيز حائز اهميّت است كه همان چيزى كه عامل پيدايش خلافت عثمان شد عامل نابودى او گشت . افرادى مانند « سعد وقاص » و « عبد الرحمن بن عوف » و « طلحه » ( بنا بر اين كه طلحه در شورا حضور داشته ) به خاطر رسيدن به مال و منال دنيا به او رأى دادند و او را بر سر كار آوردند و همين مسأله گسترش يافت و حكومت عثمان مقبوليّت خود را در افكار عمومى از دست داد و در نتيجهء شورش مردم ، سقوط كرد . بعضى از شارحان نهج البلاغه جملهء « انتكث عليه فتله » را به معنى در هم ريختن تدابيرى دانسته‌اند كه او براى تشكيل حكومتش به كار گرفته بود و ممكن است سپردن كارها به دست بستگانش ، يكى از آن تدابير براى محكم كارى بوده باشد ولى همين امر نتيجهء معكوس داد و رشته‌ها را پنبه كرد و مردم را بر ضدّ او شوراند .