الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

320

پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )

از سخنان « سيّد رضى » است نيز بىپايه است ( و حق اين است كه از على ( ع ) صادر شده است ) . « 1 » اشكال تراشى در سند اين خطبه ، به خاطر اين نيست كه ضعف و فتورى در آن راه دارد و يا با ساير خطبه‌هاى نهج البلاغه از نظر ارزش متفاوت مىباشد ، بلكه به عكس ، چنان كه خواهد آمد اين خطبه داراى اسناد متعدّدى است كه در بعضى از خطبه‌هاى بعضى نهج البلاغه اين همه اسناد وجود ندارد . تنها چيزى كه سبب اشكال تراشى در بارهء خطبه شده است اين است كه با پيشداوريها و ذهنيّت گروهى از افراد سازگار نيست . آنها به جاى اين كه پيشداورى و ذهنيّت خود را با آن اصلاح كنند ، به فكر مخدوش كردن اسناد خطبه افتاده‌اند تا مبادا به ذهنيّت آنها لطمه‌اى وارد شود . به هر حال از جمله اسنادى كه غير از نهج البلاغه براى اين خطبه ذكر شده ، اسناد زير است : الف - « ابن جوزى » در كتاب « تذكرة الخواص » مىگويد : اين خطبه را امام ( ع ) در پاسخ كسى ايراد فرمود كه هنگامى كه امام ( ع ) به منبر رفته بود از آن حضرت پرسيد : « ما الّذى ابطا بك الى الآن ، چه چيز سبب شد كه تا اين زمان زمام خلافت را به دست نگيرى » ؟ « 2 » اين سخن نشان مىدهد كه « ابن جوزى » طريق ديگرى براى اين خطبه در اختيار داشته است ، زيرا سؤال اين جوان در نهج البلاغه مطرح نيست حتما « ابن جوزى » از طريق ديگرى گرفته است . ب - شارح معروف « ابن ميثم بحرانى » مىگويد : اين خطبه را در دو كتاب يافتم كه تاريخ تأليف آنها ، قبل از تولّد « سيّد رضى » - ره - بوده است :

--> ( 1 ) شرح نهج البلاغه ابن ميثم ، جلد 1 ، صفحه 251 . ( 2 ) تذكرة الخواص ، صفحهء 124 .