شده است و خداوند آدم و حوا را از آن نهى كرده بود ، مبادا آگاه شوند و حيات جاويدان پيدا كنند و چون خدايان گردند ! « 1 » اين تعبير از روشنترين قراينى است كه گواهى مىدهد تورات فعلى تورات حقيقى نيست بلكه ساختهء مغز بشر كم اطلاعى بوده كه علم و دانش را براى آدم ، عيب مىشمرده و آدم را به گناه علم و دانش ، مستحق طرد از بهشت مىشمرد . گويى بهشت جاى آدم فهميده نيست و به نظر مىرسد پاره‌اى از روايات كه شجرهء ممنوعه را شجرهء علم و دانش معرّفى مىكند از روايات مجعولى است كه از تورات تحريف يافته ، گرفته شده است . 4 - كلماتى كه براى توبه به آدم تعليم داده شد ، چه بود ؟ در كلمات امام ( ع ) كه در بالا خوانديم تنها اشاره به دريافت كلمهء رحمت به وسيلهء آدم از سوى خدا مىشود امّا سخنى از شرح اين كلمه به ميان نيامده است . در قرآن مجيد نيز اين مسأله ، سربسته بيان شده است و در آنجا فقط سخن از تلقّى كلمات است . از اين تعبيرات به خوبى روشن مىشود كه اين كلمات ، مشتمل بر مسائل مهمّى بوده است . بعضى گفته‌اند منظور از آن كلمات ، همان اعتراف به تقصير در پيشگاه خداست كه در آيهء 23 اعراف به آن اشاره شده است : « رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا وَ إِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنا وَ تَرْحَمْنا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ » ، پروردگارا ما به خويشتن ستم كرديم و اگر ما را نبخشى و به ما رحم نكنى از زيانكاران خواهيم بود » ! بعضى همين اعتراف به تقصير و طلب آمرزش را در عبارات ديگرى بيان كرده‌اند ، مانند : « لا إله الّا انت سبحانك و بحمدك عملت سوءا و ظلمت نفسى

--> ( 1 ) تورات ، سفر تكوين ، فصل دوّم ، شمارهء 17 .