انسان از هر كدام آنها در بخشى از زندگى استفاده مىكند و از تركيب آنان با يكديگر راه خود را به سوى مقصود مىگشايد ( اين نيروها عبارتند از : قوّه ادراك ، قوّه حفظ ، نيروى خيال و . . . ) . توجّه داشته باشيد كه ذهن در اصل به معنى قوّت است ، سپس به معنى عقل و فهم و درايت و ساير نيروهاى عقلانى به كار رفته و اين كلام نشان مىدهد كه مولا ( ع ) در اين عبارت به جوانب مختلف نيروى عقلانى توجّه فرموده و هر يك از آنها را يكى از عنايات الهى مىشمرد . سپس مىافزايد : « و داراى افكارى است كه به وسيلهء آن ( در موجودات مختلف و كارهاى گوناگون ) تصرّف مىكند » ( و فكر يتصرّف بها ) . گاه تصوّر مىشود كه اين تعبير به اصطلاح ، از قبيل عطف تفسيرى است و تعبير ديگرى از همان مفهوم جملهء سابق است ، ولى ظاهر اين است كه اين دو جمله هر يك اشاره به حقيقتى دارد : جملهء ( ذا اذهان يجيلها ) اشاره به مراحل شناخت و تصوّر و تصديق و فهم و درك حقايق است و جملهء ( و فكر يتصرّف بها ) اشاره به انديشه‌هايى است كه در مرحلهء اجرا قرار مىگيرد و به وسيلهء آن انسان در اشياى مختلف تصرّف مىكند ( توجّه داشته باشيد كه فكر در اصل به معناى حركت انديشه و اعمال خاطر است ) و به هر حال « فكر » به صورت جمع ( مانند « اذهان » كه صيغهء جمع است ) آمده تا نشان دهد قواى عقلى و انديشه‌هاى انسانى بسيار متنوّع و گوناگون است و اين نكتهء مهمّى است كه فلاسفهء بزرگ و انديشمندان و روانشناسان روى آن تأكيد فراوان دارند و سرچشمهء تفاوت استعدادهاى فكرى انسانها ، تفاوت در اين مورد است . چه بسا افرادى در يك قسمت قويتر و در قسمتى ضعيف‌تر و افراد ديگرى عكس آن بوده باشند و در اين مسأله اسرار و دقايق بسيار عجيبى است كه هر قدر انسان در آنها دقيقتر مىشود به عظمت خداوندى كه خالق قواى ذهنى و فكرى