صوفيّه كه اعتقاد به وحدت وجود دارند ، اگر به احكام اسلام ملتزم باشند اقوى اين است كه نجس نيستند ، مگر اين كه بدانى مفاسدى كه لازمهء مذهب آنهاست به آن پايبندند » . در اين عبارت دو نكته جلب توجّه مىكند : يكى عطف طرفداران عقيدهء وحدت وجود بر جبريّين و كسانى كه قائل به جسميّت خدا هستند و همه را در يك صف شمردن ، و ديگر تصريح به اين كه اعتقاد آنها داراى مفاسد دينى است كه اگر به آن توجّه داشته باشند و پايبند باشند ، مسلمان نيستند و اگر نسبت به آن لوازم پايبند نباشند در زمرهء مسلمانانند . اين سخن به وضوح مىفهماند كه مذهب آنها آن چنان مفاسدى دارد كه اگر به آن ملتزم شوند ، از صف مسلمانان خارج مىشوند . قابل توجّه اين كه تمام كسانى كه بر عروه حاشيه دارند ، تا آنجا كه ما اطلاع داريم اين مطلب را پذيرفته و يا تنها قيودى بر آن افزوده‌اند . ( مانند اين كه موجب انكار توحيد و رسالت نشود ) . « 1 » براى اين كه بدانيم اين مسئله چه مفاسدى مىتواند به دنبال داشته باشد ، بد نيست به يك نمونهء آن كه در مثنوى آمده است ، اشاره شود . در دفتر چهارم مثنوى طىّ يك داستان طولانى ، قصّهء « سبحانى ما أعظم شأنى » گفتن « بايزيد » را نقل مىكند كه مريدانش به او اعتراض كردند ، اين چه سخن ناروايى است كه مىگويى و « لا إله إلّا انا فاعبدون ، معبودى جز من نيست مرا پرستش كنيد » سر مىدهى ؟ ! او گفت اگر من بار ديگر اين سخن را گفتم كاردها برداريد و به من حمله كنيد . بار ديگر چنين گفت و نغمهء « نيست اندر جبّه‌ام غير از خدا - چند جويى در زمين و در سما » را سر داد ، مريدان با كاردها به او حمله‌ور شدند ، ولى ديدند هر كاردى كه به او مىزنند ، بدن خويش را مىدرند .

--> ( 1 ) براى توضيح بيشتر مىتوانيد به كتاب مصباح الهدى ، جلد اوّل ، صفحهء 410 ، تأليف مرحوم آية اللّه شيخ محمّد تقى آملى ( فقيه فيلسوف ) و همچنين تقريرات مرحوم آية اللّه خويى ، جلد 3 ، صفحهء 81 و 82 مراجعه كنيد .