را دارند ؛ گرچه جمع اين خوفها منافاتى با هم ندارد . آن كس كه از خدا ترسيد ، بهشت جايگاه او است ( وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنْ الْهَوَى فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِىَ الْمَأْوَى ) : « 1 » و اما كسى كه از مقام « 2 » پروردگارش ترسيد و نفس را از اتّباع و پيروى هوى بازداشت ، همانا بهشت جايگاه او است . برادرم اشك خون بريز كه هر قطره آن درّى درخشان است ، در روايت بسيار جالبى از پيامبر اكرم ( صلى الله عليه وآله ) چنين رسيده است : « ما مِنْ قَطرة احَبّ الى اللّه تعالى مِنْ قطرةِ دمع من خَشْيَةِ اللّه او قطرة دم اريقَتْ فى سبيل اللّه » « هيچ قطره‌اى محبوب‌تر در نزد خدا از قطره اشك از خوف خدا يا قطره خون ريخته شده در راه خدا نيست » . « 3 » چه زيبا و چه بلند است كلام آن زيباى بلندمرتبه كه دو گوهر گرانبها را مثل آورده كه يكى مثل دُرّ سفيد و ديگرى چون ياقوت است . ثمرات خوف براى خوف ثمراتى در آيات و روايات ذكر شده كه به تعدادى از آنها اشاره مىكنيم : 1 - انسان خائف عذابهائى را كه خداوند بر ستمگران و اقوام پيشين نازل كرده ، نشانه و آيتى مىداند ، براى حساب آخرت و اينكه سر و كارش با كيست ، ولى انسان كه از درك عظمت الهى عاجز است ، با ديدن عاقبت فرعونيان و نمروديان هنوز به

--> ( 1 ) . سوره نازعات ، آيه 40 و 41 . ( 2 ) . « مقام ربّ » را تفسيرهاى متعددى كرده‌اند كه به تعدادى از آنها اشاره مىكنم : 1 - مراد مواقف قيامت است كه انسان براى حساب نزد خداوند مىايستد پس مقام ربّه يعنى مقامه عند ربّه ( ايستادن در پيشگاه خدا ) . 2 - مقام علم و مراقبت خدا . 3 - عدالت خداوند ( تفسير نمونه ، جلد 26 ، ذيل همين آيه ، صفحه 108 ) . تفسير چهارمى هم شده كه مقام جلالت پروردگار باشد ( تفسير نمونه ، جلد 27 ، صفحه 161 ) طبق نظر بعضى ممكن است همه اينها مراد آيه باشد . ( 3 ) . شرح ابى الحديد ، جلد 10 ، صفحه 147 . .