الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
62
اخلاق اسلامى در نهج البلاغه ( خطبه متقين ) ( فارسى )
الأَسْماءَ كُلَّها ) « 1 » و گاه به نوع انسان آنچه را نمىداند از طريق تكوين و تشريع مىآموزد عَلَّمَ الْانسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ « 2 » گاه قلم بدست او داده و نوشتن مىآموزد الّذى عَلَّمَ بِالْقَلَم « 3 » گاه يك حرف و دو حرف بر زبانش مىنهند و شيوه سخن گفتن به او تعليم مىدهد الرَّحْمَنُ - عَلَّمَ الْقُرْآنَ - خَلَقَ الْانسَانَ - عَلَّمَهُ الْبَيَانَ « 4 » 2 - امتياز انسان بر سائر موجودات به وسيله علم است ، در قرآن چنين مىخوانيم : قَالَ يَا آدَمُ أَنْبِئْهُمْ بِأَسْمِآئِهِمْ فَلَمَّا أَنْبَأَهُمْ بِأَسْمِآئِهِمْ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَّكُمْ إِنِّى أَعْلَمُ غَيْبَ السَّمَوَتِ وَالْارْضِ وَأَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا كُنتُمْ تَكْتُمُونَ : « فرمود ، اى آدم ، آنها را از اسامى و اسرار موجودات آگاه كن ، و هنگامى كه آدم ( عليه السلام ) آنها را آگاه ساخت ، فرمود ، نگفتم من غيب آسمانها و زمين را مىدانم ، و نيز آنچه را شما ( فرشتگان ) آشكار مىكنيد ، يا پنهان مىداشتيد » ا . « 5 » اين سخن پس از اين بود كه ملائكه جنبه فساد انسان را در نظر گرفته بودند ، ولى پس از اين كه آگاهى و دانش او را درك كردند ، در برابر امر خداوند مبنى بر سجده بر آدم ( عليه السلام ) خاضع شده و سر تسليم فرود آوردند ، و علتى بر مسجود بودن آدم ( عليه السلام ) نبود مگر علم و دانش او كه موجب امتياز او شد و انسانها هم به نسبت علم خود بر ديگرى برترى دارند ، پيامبراكرم ( صلى الله عليه وآله ) فرمودند : اكْثَرَ النّاسِ قيمةً اكْثَرُهُم عِلْمَاً وَ اقَلُّ النّاس قيمَةً اقَلَّهُم عِلْماً « آن كس كه علمش از همه افزونتر باشد ، قيمتش از همه بيشتر است ، و آن كسى كه علمش از همه كمتر باشد ، قيمتش كمتر » . « 6 » و وقتى مسجود
--> ( 1 ) . سوره بقره ، آيه 31 . ( 2 ) . سوره علق ، آيه 5 . ( 3 ) . سوره علق ، آيه 4 . ( 4 ) . سوره الرحمن ، آيه 1 - 4 . ( 5 ) . سوره بقره ، آيه 33 . ( 6 ) . بحار الانوار ، جلد 1 ، صفحه 164 . .