الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
551
اخلاق اسلامى در نهج البلاغه ( خطبه متقين ) ( فارسى )
نظر مذهب و دين با انسان نزديك هستند مراد است . و « الجار الجنُنُبْ » يعنى همسايگان دور خواه مكانى و خواه آنها كه از نظر كيش و آئين و مذهب از انسان دور هستند . « 1 » و بطور كلى همه همسايگان را در برمىگيرد ، خواه نزديك و خواه دور ، خواه مسلمان و خواه غير مسلمان ، در تفسير نمونه ذيل آيه مىگويد : طبق پارهاى از روايات تا چهل خانه از چهار طرف همسايه محسوب مىشوند « 2 » كه در شهرهاى كوچك تقريباً تمام شهر را در برمىگيرد ( چون اگر خانه هر انسانى را مركز دايرهاى فرض كنيم كه شعاع آن از هر طرف چهل خانه باشد ، با يك محاسبه ساده درباره مساحت چنين دايرهاى روشن مىشود كه ، مجموع خانههاى اطراف آن را تقريباً پنج هزار خانه تشكيل مىدهد ، كه مسلماً شهرهاى كوچك بيش از اين خانه ندارند ) . « 3 » حق جوار و همسايگى آنقدر در اسلام مورد تأكيد قرار گرفته كه نبى اكرم ( صلى الله عليه و آله ) مىفرمايند : « ما زال جبرئيل يوصينى بالجار حتّى ظَنَنْتُ انّه سَيُوَرّثه » : « جبرئيل دائماً مرا سفارش به همسايه مىكرد به طورى كه گمان كردم او ارث مىبرد . « 4 » اميرالمؤمنين ( عليه السلام ) نيز در وقت شهادت فرمودند : « اللّه اللّه فى جيرانكم فانه وصية نبيكم مازال يوصى بهم حتّى ظَنَنّا انه سَيُوَرّثهم » : « خدا را در مورد همسايگان در نظر بگيريد و نيكو همسايگى كنيد ، زيرا سفارش پيامبر ( صلى الله عليه و آله ) شما اين بود و مرتب سفارش براى آنها مىكرد به طورى كه گمان كرديم ارث مىبرد » . « 5 » و اين كلمات نشان دهنده نزديكى حق همسايه به حق نزديكان است ، زيرا
--> ( 1 ) . رجوع شود به تفسير نمونه ، ذيل همين آيه ، جلد 4 ، صفحه 381 - 380 . ( 2 ) . بحار الانوار ، جلد 74 ، صفحه 151 ( حَريمُ المسجد اربعون ذِراعاً و الجوارُ ارْبَعونَ داراً مِنْ اربعة جوانبها ) و در كنز العمال خبر 24893 و خبر 24895 آمده « اربعون داراً جارٌ » . ( 3 ) . بحار الانوار ، جلد 74 ، صفحه 151 ، همان مدرك . ( 4 ) . بحار الانوار ، جلد 74 ، صفحه 151 - جلد 74 ، صفحه 387 - كنز العمال ، خبر 24913 . ( 5 ) . بحار الانوار ، جلد 74 ، صفحه 153 - شرح ابن ابى الحديد ، جلد 17 ، صفحه 5 . .