بريده و نيكى با كسى كه به تو بدى نموده و بخشيدن به كسى كه تو را محروم ساخته است » . 2 - از ابى حمزه ثمالى نقل شده كه گفت شنيدم از امام سجاد ( عليه السلام ) كه مىفرمود : وقتى روز قيامت شد ، خداوند تبارك و تعالى اوّلين و آخرين را در يك جا جمع مىكند ، سپس منادى ندا مىدهد « اينَ اهلُ الفضل » : « كجائيد اهل فضيلت » ، عده‌اى از مردم بلند مىشوند و ملائكه با آنها روبرو شده و مىگويند فضل شما چه بود ، مىگويند : كُنّا نَصِلُ مَنْ قَطعنا و نعطى مَنْ حَرَمنا و نعفُوا عمّن ظَلَمَنا » : « با كسى كه قطع ارتباط با ما كرده بود ارتباط برقرار مىكرديم و به كسى كه ما را محروم ساخته بود ، بخشش مىنموديم . از كسى كه به ما ستم نموده بود ، درمىگذشتيم » ، سپس به آنها گفته مىشود ، راست گفتيد داخل بهشت شويد . « 1 » 3 - جابر از امام باقر ( عليه السلام ) نقل مىكند كه فرمودند : « ثلاث لا يزد اللّه بِهِنّ المرء الّا عزّاً : الصفح عَمّن ظَلمَه و اعطاء مَن حَرَمَه و الصِّلة لِمَنْ قَطَعَه » : « سه چيز است كه خداوند به سبب آنها به انسان عزت مىدهد : گذشت از كسى كه به انسان ظلم و ستم كرده و اعطاء و بخشش به كسى كه او را محروم ساخته و ارتباط با كسى كه قطع ارتباط كرده است » . « 2 » اخبار در اين معنا بسيار است و مرحوم كلينى در باب عفو در كافى آورده است . عفو از كسى كه به انسان ستم نموده ، و عنايت و رسيدگى به كسى كه انسان را در وقت سختى دستگيرى نكرده و ارتباط با كسى كه از انسان بريده و با او قهر كرده بسيار نياز به مجاهدت نفسانى دارد ، پيروزى در ميدان نفس را نياز دارد ؛ حضرت عفو و اعطاء و ارتباط تنها را از صفات پرهيزگاران شمردند ، بلكه اضافه به ظالم و

--> ( 1 ) . اصول كافى ، جلد 3 ، صفحه 149 . ( 2 ) . اصول كافى ، جلد 3 ، صفحه 149 . .