المؤمن و الحِملْمُ وزيره و العقل اميرُ جُنُوده » : « دانش دوست مؤمن و بردبارى وزير و عقل امير و پادشاه لشكريان مؤمن است » . « 1 » دوست خوب پند و نصيحت كند ، و عقل پذيرفته و به حلم كه وزيرش است ، مأموريت اجرا مىدهد ، پس مگذار شيطان حلم تو را يعنى وزير تو را بربايد ، كه پاى علم و عقل لنگ است . درباره علم ، مرحون حاج شيخ عباس قمى در سفينة البحار از امام صادق ( عليه السلام ) نقل مىكند كه فرمودند : « اذا كانَ يَوْمَ القيامة جَمَعَ اللّهُ عزّوَجلَّ النّاسَ فى صَعيد واحد وَ وُضِعَتِ المَوازين فَتُوزَنُ دِماءُ الشُّهداء مَعَ مِدادُ العُلماء فَيُرَجَّع مِدادُ العلماء على دماءِ الشُّهداء » : « وقتى قيامت برپا شود خداوند عزوجل مردم را در زمين و سطحى واحد جمع كرده و ترازوها را قرار مىدهد ، و خونهاى شهداء با مركب علماء سنجيده مىشود و مركب علماء بر خونهاى شهداء ترجيح پيدا مىكند » . « 2 » هر چيزى در اين دنيا ترازوئى مخصوص به خود دارد ، اشياء سنگين و داراى وزن ، با ترازوهاى متعارف ، حرارت و برودت با دماسنج ، فشار هوا با فشارسنج ، سرعت باد با بادسنج و بطور كلى هر چيزى مقياس و ميزانى براى اندازه‌گيرى دارد ، در آخرت نيز هر چيزى ترازوئى دارد ، مثلا ترازوى صفات اخلاقى و ارزشها ، نمونه‌هاى كامل اخلاق و شاخص‌هاى بارز ارزشها هستند ، در زيارت حضرت على ( عليه السلام ) است : « السلام عليك يا ميزان الاعمال » ؛ « سلام بر تو اى ترازوى اعمال » يعنى ديگران را با شاخص مولى مىسنجند ، در اين روايت نيز ترازوى خونهاى شهداء مُركَّب علماء است ارزش خون شهيد با ارزش مُركَّبى كه عالم با آن نوشته ، روشن مىشود . در طرفى خونهاى تمام شهداء را مىگذارند ، و در كفّه ديگر تمام مُركَّب علماء را در طول تاريخ ، چه موازنه‌اى ، چه اندازه‌گيرى و محاسبه‌اى ! و در اين موازنه مُركَّب سياه بر

--> ( 1 ) . كافى ، جلد 2 ، صفحه 47 . ( 2 ) . سفينة البحار ، جلد 2 ، صفحه 220 . .