مىكنى ، « بِعِلْمِكَ انّ نَظَر النّاظر اليك اسْبَقْ مِنْ نَظَرك الى المنظور اليه » . « 1 » روايت شده كه خداوند عزوجل به ملائكه فرمود : « انتُم مُوَكِّلون بالظواهر و انَا رقيبٌ على البَواطِن » : « شما بر ظاهر مردم گماشته شده‌ايد ، و من مراقب باطن آنها هستم » . « 2 » عارف و فيلسوف بزرگوار « علامه طباطبائى » مىگويد : « يكى از اهم چيزهايى كه در راه سير و سلوك و در حكم ضرورتى از ضروريات آن است ، همانا امر مراقبت است » . سالك بايد از اولين قدم كه در راه مىگذارد ، تا آخرين قدم ، خود را از مراقبت خالى ندارد ، و اين از لوازم حتمى سالك است ، بايد دانست كه مراقبت داراى درجات و مراتبى است : سالك در مراحل اوليه يك نوع مراقبه‌اى دارد ، و در مراحل ديگر انواع ديگرى ، هر چه رو به كمال مىرود و طىّ منازل و مراحل كند ، مراقبت او دقيق‌تر و عميق‌تر خواهد شد به طورى كه آن درجات از مراقبت را اگر بر سالك مبتدى تحميل كنند ، از عهده آن برنيامده ، يك باره ، بارسلوك را به زمين مىگذارد ، يا سوخته و هلاك مىشود ، ولى رفته رفته در اثر مراقبه در درجات اوليه و تقويت در سلوك مىتواند مراتب عاليه از مراقبه را در مراحل بعدى به جاى آورد ، و در اين حالات حتى بسيارى از مباحات در منازل اوليه بر او حرام و ممنوع مىگردد . در اثر مراقبت شديد و اهتمام به آن آثار حبّ و عشق در ضمير سالك هويدا مىشود ، زيرا عشق به جمال و كمال على الاطلاق فطرى بشر بوده ، و با نهاد او خمير شده ، و در ذات او به وديعت گذارده شده است ، ليكن علاقه به كثرات و حبّ به ماديات حجابهاى عشق فطرى مىگردند ، و نمىگذارند كه اين پرتو ازلى ظاهر گردد . بواسطه مراقبت كم‌كم حجابها ضعيف شده ، بالاخره از ميان مىرود ، و آن

--> ( 1 ) . محجة البيضاء ، جلد 8 ، صفحه 156 . ( 2 ) . محجة البيضاء ، جلد 8 ، صفحه 156 . .