7 - از حيث نتيجه - نتيجه جهاد با دشمن خارجى يا پيروزى است يا شهادت كه هر كدام باشد در مسير الهى ( احدى الحسنيين ) است ولى نتيجه جهاد با نفس و پيروز در آن ميدان رسيدن به نفس مطمئنه است و رضاى بنده از خدا و رضايت او از بنده يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ - ارْجِعِى إِلَى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَّرْضِيَّةً - فَادْخُلِى فِى عِبَادِى - وَادْخُلِى جَنَّتِى : « اى نفس مطمئنه ( و اى كسى كه به اين مقام رسيده‌اى ) به سوى پروردگارت برگرد ، در حالى كه راضى هستى ، و خدا از تو راضى است ، پس داخل بندگان من شو و داخل بهشت من شو » . « 1 » علماى اخلاق براى جهاد با نفس امورى را بيان كرده‌اند كه التزام به آنها لازم است ؛ مشارطه ، مراقبه ، محاسبه ، معاقبه ، مجاهده ، معاتبه مشارطه فرموده‌اند عقل انسانى مثل تاجر است ، عمر و وقت خود را مىدهد تا اعمال صالح و نيكو كسب كند ، و اين اعمال صالح با تزكيه نفس حاصل مىشود ، ربح و سود او تزكيه نفس است ، زيرا به سبب آن به فلاح و رستگارى مىرسد : قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا وَقَدْ خَابَ مَنْ دَسَّاهَا : « رستگار شد كسى كه نفس را تزكيه و پاك كرد ، و متضرّر شد كسى كه آن را تباه كرد » . « 2 » در اين معامله عقل شريكى دارد به نام نفس و بايد مثل شريكها در معاملات دنيوى با او برخود شود : اول از همه بايد با او شروطى در نظر گرفته شود كه مبادا خيانتى كند و سرمايه را به باد فنا دهد ، چنان كه شريك جنايكار ممكن است در

--> ( 1 ) . سوره فجر ، آيه 30 - 27 . ( 2 ) . سوره شمس ، آيه 9 و 10 . .