است ، اگر شرى به او رسد ، جزع و فزع كند ، و اگر خيرى به او رسد منع مىكند ، بسيار ميل كننده به بازى و لهو و اشتغال به امور بىفائده است ، از غفلت و خطا پرگشته و مرا به سوى گناه سرعت مىدهد و از توبه عقب مىاندازد » . « 1 » از اين سخان حضرت مىتوان به بزرگى اين دشمن پى برد ، دشمنى كه بزرگان را راحت نمىگذارده چه رسد ما را ! حضرت در ادامه اين مناجات چنين گويند : خداى من از دشمنى به تو شكايت مىكنم كه گمراهم مىكند و شيطانى كه مرا فريب مىدهد ، سينه من پر از وسوسه شده و اوهام آن قلبم را احاطه كرده و يارى هواى نفس مىكند ، و دوستى دنيا را برايم زينت مىدهد ، و بين من و اطاعت و مقام تقرب خداوندى حائل مىشود ) . جهاد با نفس از جهادهائى است كه خداوند بر انسان واجب كرده است ، در روايتى از امام حسين ( عليه السلام ) آمد كه جهاد بر چهارگونه است : دو تا واجب و دو تا مستحب ، و نخستين واجب را جهاد با نفس شمرده است . « 2 » در اينجا به اختصار اشاره مىشود به چند جهت كه چرا جهاد با نفس نسبت به جهاد با دشمن خارجى بزرگتر و اكبر است : 1 - از جهت مدّت - از جهت مدّت جهاد با نفس بيشتر است ، ظاهراً بعد از زمان امام زمان ( عليه السلام ) جنگى به عنوان جهاد اصغر نباشد ، ولى جهاد با نفس هست و بر فرض هم كه بعد از حضرت جهادى باشد ، در هر زمان بطور ممتد جهاد خارجى نيست پس جهاد درونى از نظر مدّت بيشتر و اكبر است .

--> ( 1 ) . امام سجاد ( عليه السلام ) پانزده مناجات دارند بنام مناجات خمس عشرة كه مناجات شاكين دومين آنها است و صاحب مفاتيح در مفاتيح الجنان آورده است . ( 2 ) . متن كامل روايت در تحف العقول ، صفحه 175 ، از امام حسين ( عليه السلام ) آمده كه صاحب ميزان الحكمة ، در جلد 2 ، صفحه 139 ، از امام زين العابدين ( عليه السلام ) گفته كه ظاهراً سهو قلم باشد - اين روايت در جلد 11 ، وسائل الشيعه ، صفحه 16 نيز از امام صادق ( عليه السلام ) آمده است . .