يُعَرفُ بِها و يُشْهَد عليها . . . و للغافِل ثلاثُ علامات : اللَّهوُ وَ السَّهو و النِّسيان » : « اى فرزندم براى هر چيز نشانه‌اى است كه با آن شناخته مىشود و شهادت بر آن داده مىشود . . . و براى غافل سه نشانه است مشغول شدن به كارهاى بىارزش ، و اشتباه و خطا كردن و فراموشى » . « 1 » در سوره انبياء ، آيات 1 و 2 و 3 ، اشاره‌اى به علامت غافل شده است ، آنجا كه مىفرمايد : اقْتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسَابُهُمْ وَهُمْ فِى غَفْلَة مُّعْرِضُونَ * مَا يَأْتِيهِمْ مِّنْ ذِكْر مِّنْ رَّبِّهِمْ مُّحْدَث إِلَّا اسْتَمَعُوهُ وَهُمْ يَلْعَبُونَ * لَاهِيَةً قُلُوبُهُمْ . . . : « حساب مردم نزديك شد و آنها در بىخبرى اعراض كننده هستند * هيچ پندى جديد از طرف پروردگاراشن نيامد ، مگر اين كه شنيدند و بازى كردند * قلبهاى آنها لهو و مشغول به كارهاى بىارزش بود » . مرحوم علامه طباطبائى مفسر بزرگ قرآن در ذيل اين آيات مىفرمايد : « غافل بودن آنها براى اين بود كه تعلق به دنيا پيدا كرده و به بهره بردن از آن مشغول بودند ، و قلوب آنها از دوستى و حبّ دنيا پر شده بود به طورى كه جائى براى ياد حساب قيامت نبود كه متأثر از آن شوند ، حتّى اگر تذكر به آنها داده مىشد متذكر نمىشدند و اين همان غفلت است ، زيرا امرى چنان كه اگر از اصل تصور نشود مورد غفلت قرار مىگيرد ، اگر آن طور كه بايد تصور شود نيز تصور نشود ، و حقّ تصور آن اداء نشود به طورى كه تأثير در نفس گذارد ، مورد غفلت قرار مىگيرد ( پس نه اينكه حساب روز قيامت به طور كلى در انديشه آنها نبود ، و غافل محض بودند ، بلكه چه بسا تصور هم كرده بودند ، اما آنطور كه بايد و شايد به آن نمىپرداختند ، كه متأثر شوند ، و لذا اين هم خود غفلتى است ! ) « 2 » سپس آيه دوم را به عنوان تعليل آيه اول مىگيرند ، كه غفلت علت بازى و

--> ( 1 ) . ميزان الحكمه ، جلد 7 ، صفحه 266 . ( 2 ) . تفسير الميزان ، جلد 14 ، صفحات 247 - 246 . .