موجب راحتى آنها است كه نه چنين است . به قول شاعر : و لو كُنّا اذا مِتْنا تُرِكنا * لكانَ الموتُ راحةَ كُلّ حَىِّ و لكنّا اذا مِتْنا بُعِثْنا * وَ نُسئَلُ بعدَه عن كلّ شَىء ترجمه : اگر به هنگامى كه مىمرديم ما را رها كرده به حال خود وامىگذاشتند در اين صورت مرگ راحتى هر زنده‌اى بود ، و لكن وقتى مىميريم برانگيخته مىشويم ، و از هر چيزى بعد از برانگيخته شدن سؤال مىشويم . « 1 » آن گردنكشان كسانى بودند كه خدا را فراموش كردند ، و خدا هم خودشان را از يادشان برد ، و آنها در زمره گروه فاسقين قرار گرفتند وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ نَسُوا اللهَ فَأَنْسَاهُمْ أَنْفُسَهُمْ أُوْلَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ « 2 » 3 - تفكر درباره مرگ و ديدار از قبرستانها - اين تفكر از عوامل بسيار مهم بيدارى و تازيانه‌اى بر گرده انسان غافل و خواب است ، عاقبت هر انسانى در دنيا به اينجا ختم مىشود و هر كسى را بخواهى بيابى اينجا مىآورند خواه شاه باشد خواه گدا ! گويند شبى از بهلول مالى بردند ، ديدند فرداى آن شب از خانه بيرون شد و از اين كوچه به آن كوچه رفت تا اين كه به قبرستان شهر رسيد ، و آنجا نشست و به او گفتند مال تو را دزديده‌اند ، چرا به دنبالش نمىروى گفت به دنبالش آمده‌ام ، گفتند مگر دزد تو قبرستان است گفت مىآورندش ، زيرا دزد من هر كه باشد به اينجا مىآورندش ! بهلول با اين سخن چه غافلانى را بيدار كرد ، و به آنها آموخت آرى همه را به اينجا مىآوردند و مىتوانيد هر كه را بخواهيد ببينيد .

--> ( 1 ) . تفسير نمونه ، جلد 18 ، صفحه 369 . ( 2 ) . سوره حشر ، آيه 19 . .