محبت و دوستى خدا شوى ! « 1 » در روايتى خداوند به موسى ( عليه السلام ) فرمود : « يا مُوسى مَنْ احَبَّنى لَمْ يَنْسَنى » : « اى موسى كسى كه مرا دوست دارد فراموشم نمىكند » . « 2 » يعنى يكى از عوامل غفلت و نسيان ، عدم دوستى و محبت است ، زيرا كه محبّ هيچ‌گاه محبوب را از صفحه ذهن خود پاك نكرده و فراموشش نمىكند . در روايتى منسوب به امام ششم ( عليه السلام ) در مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه چنين آمده است : « اعراب القلوب اربعةٌ انواع رفع و فتحٌ و خَفْضٌ و وَقْف فرفع القلب فى ذكر اللّه و فَتْحُ القلبِ فى الرّضا عَنِ اللّه و خَفْضُ القلب في الاشتِغال به غير اللّه و وَقْفُ القلب فى الغَفْلَةِ عَنِ اللّه . . . . و اذا غَفَلَ عن ذكر اللّه كَيفَ تَراه بَعد ذلك مَوقُوفاً مَحْبُوباً قَد قَسا وَ اظْلَمَ مُنْذُ فارَقَ نُورَ التعظيم . . . . و علامةُ الوَقْف ثَلاثَةُ اشياء زَوال حلاوةِ الطّاعَة و عَدَمُ مرارةِ المَعْصِيَة و الْتِباس عِلمِ الحلالِ بالحرام » : « اعراب قلبها چهار نوع است : رفع ، فتحه ، كسره ، سكون ، رفع ( ضمّه ) قلب و بلندمرتبه بودن آن در اين است كه قلب در ياد خدا باشد ، و فتح و گشادگى آن در رضايت از خدا و قضاى او باشد ، و كسر قلب و چيزى كه موجب به زير كشيدن قلب مىشود ، پرداختن به غير خدا است ، و توقف و سكون قلب در غفلت از خداوند است . . . و زمانى كه ( قلب ) غافل از ذكر خدا شد ، چگونه مىبينى آن را بعد از اين كه غفلت او را فراگرفته ، ( مىبينى آن را ) قلبى متوقف و محجوب كه قسى و تاريك شده از وقتى كه نور تعظيم از آن مفارقت و هجرت كرده است . . . و نشانه توقف قلب سه چيز است : بر طرف شدن حلاوت طاعت و عبادت و عدم تلخى معصيت و مشتبه شدن علم حلال به حرام » ، و اين كه نفهمد كدام حلال و كدام حرام است و عدم احتياط در خوردنيها و پوشيدنيها . مرحوم عبدالرزاق گيلانى در شرح خود بر كتاب شريف « مصباح الشريعة و

--> ( 1 ) . لئالى الاخبار ، جلد 1 ، صفحه 193 . ( 2 ) . لئالى الاخبار ، جلد 1 ، صفحه 193 . .