القَلْب وَ مُوافَقَةِ العقل و رِضَا الايمان ) . خداوند عالم به پنهان و آشكار تو است . . . و قلب خود را با آب حزن بشوى و ياد كردن خودت اللّه را براى ياد كرن خداوند تو را ، قرار ده ، زيرا او ياد تو مىكند در حالى كه بىنياز از تو است و ياد كردن خداوند تو را برتر و عالىتر از ذكر كردن تو او را مىباشد . . . كسى كه مىخواهد ذكر خدا كند ، بايد بداند كه مادامى كه خداوند عبد را به توفيق ياد خود موفق نكند ( و به او توفيق ذكر گفتن ندهد ( عبد قدرت بر ذكر او ندارد » . « 1 » در فضل مداومت بر ذكر همين بس كه خداوند اين‌گونه افراد را مدح كرده ، و مىفرمايد ، الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللهَ قِيَاماً وَقُعُوداً وَعَلَى جُنُوبِهِمْ : « كسانى كه در حال ايستاده و نشسته و بر پهلو خوابيده و ياد خدا هستند » . « 2 » يعنى در تمامى احوال چنين هستند و نيز فرموده : رِجَالٌ لَّا تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللهِ : « مردانى كه آنها را تجارت و نه معامله از ياد خدا باز نمىدارد » . « 3 » و نيز به پيامبر ( صلى الله عليه و آله ) فرمود : فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَكُنْ مِّنَ السَّاجِدِينَ - وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ : « پس تسبيح و حمد پروردگارت كن و از سجده كنندگان باش و پروردگارت را عبادت كن تا به مرحله يقين و مرگ رسى » . « 4 » در حديث قدسى نيز به موسى ( عليه السلام ) فرمود « يا موسى اذكرنى فَانَّ ذكرى حَسَنٌ على كُلّ حال » : « اى موسى ياد كن مرا كه ياد من در هر حالى نيكو است » « 5 » زيرا قلب با

--> ( 1 ) . مصباح الشريعة ، باب 5 ، صفحه 136 - مستدرك ، جلد 1 ، كتاب الصلاة - ابواب الذكر ، صفحه 401 و دو نسخه ( مصباح و مستدرك ) اختلاف كمى دارد . ( به نقل از جامع السعادات ، جلد 3 ، صفحه 361 ) . ( 2 ) . سوره آل عمران ، آيه 191 . ( 3 ) . سوره نور ، آيه 37 . ( 4 ) . سوره حجر ، آيات 99 - 98 . ( 5 ) . لئالى الاخبار ، جلد 1 ، صفحه 188 . .