باشد » . « 1 » پس بطور كلى مىتوان استفاده كرد كه سوء خاتمه يا به عارض شدن حالت انكار و شك و ترديد در معتقدات است و يا به عارض شدن حبّ دنيا بر قلب است كه خداوند انشاء الله ما را از اين دو مصون دارد ، و خوف ما را با مهر اميد آرامش بخشد . الهى قمشه‌اى در ذيل اين فراز ( يَعْمَلُ الاعْمالَ الصّالِحَةَ و هُوَ عَلى وَجَل ) گويد : همه نيكى كند و از عدل بارى * همى ترسد نيابد رستگارى كه هرگز با مقام عدل داور * ندارد كس فلاح خويش باور اگر سر زد ز خاصانش گناهى * نباشند ايمن از قهر الهى هم آخر كس نداند تا سرانجام * چه پيش آيد كه سازد خاطر آرام بساط عشق را شيب و فراز است * مآل « 2 » زندگى نگشوده راز است كه چون با ناز يار افتد سر و كار * بسوزد يا بسازد لطف دادار چه خواهد يار فرجامش ندانى * فراقش يا وصال جاودانى اگر مهرش فروزد جسم و جان را * هم ار نازى كند سوزد جهان را به نازى كار عالم زار سازد * هزاران گلستان را خار سازد بموج آرد اگر بحر كرم را * فرا گيرد هزاران بوالحكم را وگر جنبش فتد در قلزم « 3 » قهر * نيابى خشك دامان هيچ در شهر * * *

--> ( 1 ) . محجة البيضاء ، جلد 7 ، صفحه 294 - 293 - در مورد بحث خوف و رجاء مىتوانيد به همين مجلّد از صفحه 248 تا 312 مراجعه نمائيد . ( 2 ) . عاقبت و پايان كار . ( 3 ) . قُلْزُم ، نام شهرى ميان مصر و مكه و نام درياى احمر ( فرهنگ عميد ) . .