الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
17
اخلاق اسلامى در نهج البلاغه ( خطبه متقين ) ( فارسى )
ندارند كه مخالفت پروردگار كنند ، همگى خاضع و مطيع او هستند . 2 - موجوداتى كه داراى اراده و اختيار ناشى از تعقّل ، هستند مثل ملائكه و انسانها ، اينها داراى دو جهت هستند : الف ) جهت غيرارادى : مثل جريان خون در قلب و رگها يا پالايش خون در كليهها ، قلب و كليه و دستگاه گوارش و امثال آن ، از اين نظر كه موجودى تكوينى هستند ، همانند جمادات و گياهان و حيوانات ، با زبان حال تسبيح و اطاعت خداوند مىكنند ، حتى كافر هم از اين نظر مطيع فرمان الهى است . ب ) جهت ارادى : از اين جهت ، ملائكه ، باز مطيع هستند ؛ چون در ساختار وجودى آنها شهوت و غضب نيست ، سرپيچى از فرمان الهى ندارند ؛ ولى انسانها چون داراى شهوت و غضب هستند ، دو قسم مىشوند : عدهاى مطيع و عدهاى نافرمان . و به همين جهت در آيهاى كه ذكر شد مىفرمايد : بسيارى از مردم « كَثيرٌ مِنَ النّاس » مطيع و خاضع هستند و بسيارى ( بواسطه سرپيچى ) مستحق عذاب مىشوند « كثيرٌ حقَّ عَلَيه العَذابُ » . در آيه 49 « سوره نحل » نسبت به ملائكه تصريح مىكند كه ( وَللهِ يَسْجُدُ مَا فِى السَّماوَاتِ وَمَا فِى الْارْضِ مِنْ دَابَّة وَالْمَلَائِكَةُ وَهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُونَ ) . البته جنها هم مثل انسانها هستند ، زيرا اراده داشته و مكلفّندو مطيع و عاصى دارند . حال به مناسبت اين كه اين فراز خطبه اشاره به نماز شب پرهيزگاران و در ركوع و سجود بودن آنها است اشارهاى هم به فضيلت نماز شب كنم ، در فضيلت نماز شب همين بس كه صاحب ميزان الحكمه هفت آيه از آيات قرآن را ذكر كرده كه اشاره به نماز شب و فضيلت آن دارد ، در كنار اين آيات ، روايات معصومين ( عليهم السلام ) مملوّ از فضائل اين عبادت است ، در وصاياى پيامبر گرامى ( صلى الله عليه وآله ) به مولانا على بن ابيطالب ( عليه السلام ) آمده كه چهار مرتبه فرمود : « عَلَيكَ بِصلاةِ اللّيل » : « بر تو باد نماز شب و لازم كن بر خود نماز